Kiến Tánh trong Thiền Tông

[delightdhamma]

4. Vào thời kỳ đó Thiền Tông được coi là lối tu kỳ dị, thậm chí bị phê phán là lối tu của ngoại đạo. Ba vị tổ đầu tiên là Bồ Đề Đạt Ma, Huệ Khả và Tăng Xán gần như rất ít người biết đến và có cuộc sống tu hành rất khổ hạnh. Cả cuộc đời ngài Bồ Đề Đạt Ma chỉ có 3 học trò. Đến ngài Huệ Khả chỉ có 1 học trò là Tăng Xán. Đến ngài Tăng Xán cũng chỉ có 1 học trò là Đạo Tín. Con đường tu tập của các Tổ có thể nói là máu và nước mặt. Nói máu và nước mắt cũng là do tâm phàm phu của chúng ta mà nói. Còn các ngài thì đã tự tại với phẩm chất của một bậc Thánh, với lối sống Trực Chỉ, không còn so đo, đối đãi. Ngài Bồ Đề Đạt Ma khi mất thì ko tìm thấy xác trong mộ, sau này các đệ tử cho rằng ngài đã dùng thần thông để trờ về Ấn Độ. Ngài Huệ Khả bằng hạnh nguyện xả tay cầu đạo để tuyết trắng thành đỏ dưới chân mình. Sau khi trao truyền lại y bát cho ngài Tăng Xán, ngài Huệ Khả thõng tay vào chợ, thuyết pháp độ sinh. Sư làm khuân vác ban ngày, ban đêm ngủ ở chợ, biện tài vô ngại, quần chúng theo rất đông. Một số sư sãi ngày đó đố kỵ ghen ghét vu khống cho ngài là tà đạo để báo quan bắt ngài, rồi xử ngài tội chết. Là bậc chân nhân thấu hiểu nghiệp kiếp trước, ngài tự tại ra đi mà không hề thanh minh hay biện giải tội chết cho mình. Ngài Tăng Xán bị bệnh cùi nên ngài sống cuộc đời gần như ẩn dật. Cho đến ngày gặp ngài Huệ Khả khai thị tội tướng vốn không liền ngộ đạo để rồi trở thành tổ thứ ba của Thiền Tông. Ngài để lại bài Tín Tâm Minh với 4 câu đầu làm thổn thức trong lòng bao người tu đạo:

Đạo lớn chẳng gì khó
Cốt đừng lựa chọn thôi
Quý hồ không yêu ghét
Lòng tự nhiên sáng ngời

Nếu nói Đức Phật ra đời là thời kỳ rực rỡ của đạo Phật, thì Thiền Tông chỉ phát triển rực rỡ vào thời kỳ tổ thứ 6 và là tổ cuối cùng của Thiền Tông - ngài Huệ Năng. Ngài Huệ Năng cũng có cuộc đời ấu thơ vất vả, không biết chữ và làm người đốn củi trên núi. Do là bậc thượng căn và các ba la mật trong quá khứ đã tròn đầy, nên khi ngài đốn củi trở về, nghe 1 câu kinh từ nhà hàng xóm vọng ra mà ngộ đạo. Từ lúc ngài chia tay người mẹ già lên đường tìm đến Ngũ Tổ Hoàng Nhẫn cho đến lúc mất là cả một cuộc đời, một lối sóng Trực Chỉ Chân Tâm. Thú vị nhất mà hàng hậu học được thỏa mãn no nê cùng lúc có hai vị tổ thứ năm và thứ sau cùng nhau trình diễn phong cách Trực Chỉ trong thời kỳ giao thoa hiếm hoi giữa hai Tổ trao truyền cho nhau được ghi lại trong lịch sử Thiền Tông.

Thông thường, lời Đức Phật thuyết mới gọi là Kinh. Nhưng Kinh Pháp Bảo Đàn là ghi lời ngài Lục Tổ Huệ Năng thuyết. Sự kết tập và ghi lại các bài thuyết của ngài Huệ Năng là ngài Thần Hội, là một đệ tử của ngài Huệ Năng. Ngài Thần Hội chính là người có công lao lớn nhất trong việc hệ thống hóa lại các tích truyện, lời thuyết và lịch sử Thiền Tông cho đến đời ngài Lục Tổ Huệ Năng. Những lời trong Kinh Pháp Bảo Đàn cũng được coi như lời của của bậc giải thoát, giác ngộ (buddha). Sau thời ngài Huệ Năng trở đi, lời thuyết giảng dạy người của các thiền sư thường được gọi là Ngữ Lục. Lục là sáu căn và sáu trần cọ sát vào nhau. Ngữ là ngôn ngữ diễn tả sáu căn cọ sát với sáu trần. Ngữ Lục không phải là ngôn ngữ văn tự như người ta lầm tưởng. Cho nên trong nhà thiền, chạy theo ngôn từ mà luận giải là giết chết thiền sinh, đầu lại thêm đầu, vọng tưởng lại đè thêm vọng tưởng.

(còn tiếp)