Dẫn Khởi :

Bất cứ một tôn giáo nào phần nghi lễ thờ phụng vẫn được coi là phần thiêng liêng quan trọng. Nhờ hình thức ấy gây cho tín đồ thêm vẫn niềm tin và thánh hoá tâm hồn họ trong những khi hành lễ. Nhưng, riêng về Phật giáo về mặt thờ phụng, chúng ta thấy mỗi chùa của mỗi tông phái đều có lối thờ phụng khác nhau, nhất là giữa Nam tông và Bắc tông.
Nam tông Phật giáo trong chùa thờ Phật, chỉ thờ duy nhất một đức Phật Thích Ca. Ngoài ra, có thời các vị La Hán đều là những vị đệ tử tôn túc của đức Phật Thích Ca. Tượng đức Phật Thích Ca, tạc hình lúc Ngài đang tu khổ hạnh trong Khổ Hạnh Lâm, thân thể gầy ốm chỉ còn da bọc xương; hoặc tạc hình lúc Ngài thành đạo ngồi dười cội cây bồ đề; hoặc khi Ngài nhập Niết bàn thân nằm ngay thẳng nghiêng bên hữu dưới cội cây Ta La Song Thọ. Những hình tượng ấy đều căn cứ vào lịch sử đức Phật Thích Ca, vời hình thức người Ấn Độ rõ ràng.
Bắc tông Phật giáo trong chùa không những thờ đức Phật Thích Ca mà còn thờ Phật di đà, Phật Di Lặc(là Phật Tương Lai), Phật Đại Nhật, Phật Dược Sư...Ngoài ra, còn thờ các vị Bồ Tát như: Bồ Tát Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, Văn Thù, Phổ Hiền, Địa Tạng...,các vị La Hán như: Thập Lục La Hán, hay Thập Bát La Hán, Ông Tiêu Diện, Ông Hộ Pháp, Ông Thiện , Ông Ác...những hình tượng này đa số có tính cách siêu thực, những vị Phật, Bồ Tát không có trong lịch sử ở thế giới chúng ta.
Sự thờ phụng dị biệt đó, là kết quả của hai quan niệm khác nhau.
Nam tông Phật giáo quan niệm hiện thân đức Phật Thích Ca là một con người, như bao nhiêu con người khác, cũng già, bệnh, cũng chết... Đức Phật chỉ khác con người ở chổ giác ngộ chân lý , cởi được vòng sanh tử luân hồi, tự giải thoát không còn tái sanh đời sau. Ngoài đức Phật Thích Ca Mâu ni do Thái Tử Tất Đạt Đa , người Ấn Độ xuất gia tu hành thành đạo, không còn vị Phật nào khác, ngoại trừ bảy Đức Phật nối tiếp ra đời trên thế giới này. Quan niệm ấy là y bốn bộ kinh Nikaya.

Bắc Tông Phật Giáo quan niệm hiện thân Đức Phật Thích Ca Mâu Ni chỉ là sự thị hiện , là một hoá thân .Nếu có già, bệnh, chết...,chẳng qua Ngài thị hiện cho giống người đời để hoá độ họ, kỳ thật Pháp thân Ngài là như như bất động, không sanh không diệt. Bởi thị hiện nên không nơi nào , xứ nào mà chẳng có Phật, hiện thân người Ấn Độ chỉ là một giai đoạn trong muôn triệu giai đoạn, một hoá thân trong muôn triệu hóa thân. Cho nên, Bắc tông Phật giáo không thấy đức Phật Thích Ca thật là người Ấn Độ, mà là người của tất cả chúng sanh , tuỳ người nước nào tưởng nhớ Ngài thì Ngài hoá thân người nước ấy để mà giáo hoá. Ngoài đức Phật Thích Ca còn có vô số Đức Phật ở nhiều cỏi khác, hiện thời cũng tuỳ duyên hoá độ chúng sanh như Đức Phật Thích Ca. Chư Phật hỗ tương hoá độ nên hỗ tương giới thiệu công hạnh. Thệ nguyện của nhau cho chúng sanh cỏi mình biết, tuỳ sở thích của họ đã phát nguyện tu hành để được sanh vào cỏi Phật nào cũng quý. Đến chư Bồ Tất cũng thế, chẳng phải chỉ riêng ở cỏi này, mà ở khắp các cỏi trong mười phương, thường tuỳ tùng chư Phật trợ lực giáo hoá chúng sanh, mỗi vị có mỗi công hạnh, thệ nguyện đặc biệt riêng. Quan niệm này xuất xứ từ trong các bộ kinh Bát Nhã, Lăng Nghiêm , Bảo Tích, Pháp Hoa, Hoa Nghiêm ...
Nhận xét qua hai quan niệm trên, những hình thức Phật và La Hán thờ trong chùa Nam tông, chúng ta tìm hiểu chắc không khó lắm, vì có lịch sử rõ ràng. Chỉ những hình tượng Phật , Bồ Tất thờ trong các ngôi chùa Bắc Tông mới thật khó hiểu , vì thờ có tính cách tượng trưng siêu thực. Giờ đây. chúng ta thử tìm hiểu từng tượng một xem ý nghĩa thế nào ? ? ?

Mỏi tay , tạm nghĩ rồi đánh tiếp ( còn tiếp )