DUY THỨC ,CÁCH THÀNH LẬP VÀ PHÂN LOẠI RA SAO ?

Duy-Thức tiếng phạn là Ma-Hằng Thích-Đa ,dịch là Duy và Tỳ-nhược-đế dịch là Thức.Đây là một lối dịch đảo ngữ từ thành Duy-Thức .

Thức còn có nghĩa là liễu-biệt (phân biệt rõ ràng chi lí), thông đạt cả nhân và quả và được chia ra làm ba loại :Thức thứ 8 hay A-lại-da-thức ,thức thứ 7 hay còn gọi là Mạt-na-thức và 5 thức là mắt ,tai ,mũi,lưỡi,thân .Nói cách khác ,con người gồm có 8 thức : 5 thức ,thức thứ 6 hay ý thức ,thức thứ 7 hay Mạt-na-thức và thức thứ 8 hay Alaya thức .Thức chính là nơi chứa nhóm các chủng từ để phát khởi ra hiện hành (phát ra sự hiểu biết sự vật ) nên gọi là duy tâm và do phân biệt để thấu suốt mọi vật tức là duy thức .Theo bộ "Duy Thức Thuật Ký" thì duy thức có hai nghĩa chỉ sự hiển bày "giản-biệt" tức do vọng chấp mà có thức ,không có tâm ngoài cảnh mà do tâm tạo ra tất cả .

Trong Duy-thức Tam Thập Tụng có bài kệ nói về ý nầy như sau ;"Tâm dẫn đầu vạn pháp ,tâm chủ ,tâm tạo tác và theo nghĩa thứ hai là "quyết-định" tức xa lìa mọi sự tăng hay giảm mà trong đó có 8 thức vậy .Có các loại Duy-thức :Tam Thập Tụng (30 bài tụng) ,Nhị Thập Tụng (20 bài tụng) ,thành Duy-thức ,Bát-thức Quy- củ ,Đại-Thừa Bách Pháp Minh Môn Luận...Theo quan điểm của lý Duy-thức có 3 tánh : Biến kế sở chấp ,tức chấp các Pháp ở ngoài tâm, y tha khởi tánh cho rằng nhân duyên của các Pháp sanh ra chủng tử (hạt mầm) và tính viên thành thật ,nhờ nương vào tánh y tha cho là thật thể ,chân như...Có một tông phái Duy-thức gọi là Pháp-tướng-tông do Ngài Long-Thọ và Vô-Trước (thế kỷ 9 T.L.) khởi xướng .Duy-thức dùng lối lý luận để chứng minh vạn vật đều do thức biến .Do đó ,chúng ta biện giải thông suốt lẽ sinh tồn trong vạn vật muôn loài .

Muốn hiểu rõ được lý Duy-thức ,hành giả phải thực hành và gia công nghiên cứu kinh điển Phật Giáo trong nhiều năm tháng qua các bộ kinh Đại-thừa mới thấu đạt lý mầu của môn học này .

KTCBPG