Nhà khoa học tìm hiểu sự vật bằng thí nghiệm, tính toán, suy luận.
Ví dụ:
- Họ quan sát , thấy nhiều vật, khi bỏ ra thì rơi xuống đất. Họ liền thí nghiệm, lấy cục phấn, hòn bi, cục đá, tờ giấy,v.v…
- Tay cầm cục phấn dơ ra phiá trước, khi mở tay ra thì cục phấn rơi xuống đất. Thí nghiệm đi lại nhiều lần, đều thấy thế. Mới định ra luật ; “ Các vật rơi .”, rồi từ đó mới tìm nguyên nhân: “Tại sao rơi ?”.
- Lại từ nguyên nhân này tìm ra những áp dụng thực hành như: khinh-khí-cầu, tàu bay, dù thả, v.v…
- Nhờ những giả thuyết, dự đoán, suy luận họ đặt ra những thí nghiệm để kiểm điểm lại; khi thí nghiệm chắc chắn, mới định ra những luật, rồi áp dụng những luật đó ra đời thực tế.
Nhờ những phương pháp đanh thép, vững chãi ấy , khoa học tiến những bước khổng lồ trong mấy thế kỷ nay, thay đổi hẳn cục diện toàn cầu.
Làm nhiều người tin tưởng rằng:
- “ Khoa học là cứu tinh nhân loại. Nhờ nó, nhân loại sẽ vén những màn bí mật của vũ trụ, sẽ đạt chân lý, sẽ phụng sự đời sống loài người càng ngày càng cao đẹp hơn.”

Nhưng nhiều nhà bác học, càng học càng thấy dốt, càng thấy cái sở đoản của khoa học, càng thấy cái phạm vi chật hẹp của Trí Biết con người, cái Trí-Biết dựa vào mắt thịt và Lý-Trí suy luận.
“ Khoa-học càng tiến, càng vấp phải bao vấn đề nan giải, càng thấy mình dốt.”
Ví như cái đèn sáng soi trong đêm trường mù mịt, ánh sáng lờ mờ trong khoảng nhỏ, như một điểm vật vờ ẩn hiện giữa khoảng đêm dày dặc.
Đối với khoa học, sự thật ngày nay chưa chắc đã là sự thật ngày mai.
Giả thuyết này bây giờ được công nhận, vì nó xuôi lý với các trí thức hiện có của khoa học. Nhưng sau đó một thời gian, kỹ thuật tiến triển, nhiều phát minh mới xuất hiện, tỏ rõ sai lầm của những học thuyết trên. Làm cho Cả hệ thống tư tưởng đó đổ , để nhường cho một giả thuyết mới hơn, vững hơn thay thế…..
Ví dụ như các đèn giữa đêm tối: lúc đầu là ngọn đèn dầu ta, sau đó được thay thế bằng ngọn đèn dầu hỏa rồi đến ngọn đèn điện,v.v….
Ánh sáng tuy có sáng hơn trước, vòng sáng có xa hơn, nhưng tương đối: tuy vòng sáng có xa hơn gấp hai, năm, mười lần….tuy bóng đêm có chịu lui đi chút ít, nhưng trong khoảng đêm trường mù mịt, đó chỉ là điểm sáng lắt leo mờ ảo…..
………Đạo Học , trái lại , biết sự vật bằng “ TU CHỨNG.”

Vậy: “ TU CHỨNG là gì ? ”