Kỳ 4: Bác sĩ của người nghèo


Vườn cây nhà ông Hồng đều có tác dụng chữa bệnh


Những bệnh lặt vặt như dị ứng, hóc xương, nấc... và đến cả bệnh phong là bệnh mà nhiều người phải “bó tay”, nhưng ông cũng chữa được. Suốt bao nhiêu năm hành nghề, chưa bao giờ ông lấy người bệnh một đồng nào. Người dân ở vùng Đà Bắc vẫn coi ông Đinh Văn Hồng ở xóm Mè xã Tu Lý huyện Đà Bắc là bác sĩ của người nghèo. Ai có bệnh, tìm đến, đều được ông tận tình giúp đỡ.

Chữa được cả bệnh phong

Khi ánh hoàng hôn đã khuất sau đỉnh núi, ông Hồng giữ bằng được chúng tôi ở lại dùng cơm tối. Tuy đã ở cái tuổi bát thập, nhưng ông rất hay chuyện. Đời ông 2 lần lấy vợ. Vợ cả sinh hạ được mấy người con rồi mất. Một mình ông phải gà trống nuôi con. Thấy ông hiền lành, lại ăn ở đức độ bà Hoà mang lòng yêu thương ông rồi cùng ông xây dựng gia đình. Giờ, ông ở với con gái. Đang nhâm nhi chén rượu thì thằng cháu ngoại ông bị hóc xương cá. Mặt mày nó tái xanh, tái mét. Ông bình tĩnh cầm chén nước nguội rồi “mằn” (đọc thần chú) vào đó, đưa cho đứa cháu uống. Sau đó, ông dùng ngón trỏ miết ba cái vào cổ đứa cháu. Chỉ chờ có thế, thằng bé nhổ luôn được cái xương cá ra ngoài. Chưa kịp hỏi bí quyết nào mà ông làm được như vậy thì đến lượt người bạn đi cùng tôi bị nấc. Ông bảo, nín thở rồi ông quay ngược cái mâm cơm, tự nhiên bạn tôi hết nấc. Ông bảo: Chữa mẹo chỉ cần đơn giản thế thôi.

Hiện, ông còn giữ được rất nhiều bí quyết chữa bệnh bằng mẹo, như: Chữa dị ứng, hay bị côn trùng đốt… Ông bảo, những cách đó là có bài của các cụ truyền lại. Mỗi một loại bệnh lại có một bài “mằn” riêng. Năm nay, đã ở cái tuổi gần đất xa trời, ông biết mình sắp phải về trời. Do vậy, mấy năm gần đây ông đang truyền nghề lại cho cô con gái. Năm nay, mới gần ba mươi tuổi, nên con gái ông chưa thể chữa bệnh được. Ai học được những bài thuốc bí truyền này phải ngoài bốn mươi tuổi mới được hành nghề. Ông giải thích: Học được những bài “mằn” rất khó. Tất cả có khoảng 50 bài. Bài thuốc này rất kén người, chỉ những người ăn ở hiền lành, tốt tính và không có lòng tham mới học được. Người học tự ngẫm nghĩ và nghe truyền nhân giảng giải dần cho hiểu, cho thông mới được đưa ra dùng. Chữa bệnh cứu người cần phải chính xác, chỉ khi nào cái tâm của mình thật yên, mọi chuyện trong gia đình không còn vướng víu thì chữa mới hiệu quả.

Câu chuyện của chúng tôi với ông bị ngắt quãng khi cậu Kiên – hàng xóm của ông đi vào. Vừa gặp ông, cậu Kiên hớn hở khoe: “Ông ơi! Tay cháu đã đỡ ngứa rồi”. Ông cầm ngón tay băng bó của Kiên lên xem và ngật ngù: “ Đắp thuốc vài buổi nữa thì khỏi thôi mà”. Kiên làm nghề đi hái thuốc thuê ở mấy xã vùng cao của huyện Đà Bắc. Mấy tháng trước, Kiên mắc căn bệnh lạ, ngón tay trỏ trái bị ngứa và ăn dần vào xương. Kiên đã đi chạy chữa khắp nơi mà không khỏi. Hôm về nhà chơi, Kiên mới đến nhà ông Hồng, nhờ xem giúp. Ông Hồng bảo, Kiên bị bệnh cùi. Nếu không chữa sớm nó sẽ ăn mất ngón tay và lan sang cả ngón khác. Ông lại ra vườn hái thuốc đắp vào chỗ đau cho Kiên. Đắp thuốc mới được có một tuần mà ngón tay của Kiên đã đỡ ngứa hẳn và đang mọc lại da non.

Cách nhà Kiên không xa là nhà ông Xa Văn Thắng – Bí thư xóm Mè cũng coi ông Hồng là ân nhân của gia đình. Chẳng là cháu Thiệu con trai ông, cách đây 2 năm nó tự nhiên bị ngứa ở bàn tay. Thiệu bị bệnh này khổ lắm, đứng ngồi không yên. Tay lúc nào cũng ngứa, nhiều lúc không chịu được Thiệu đấm tay thùm thụp vào tường làm cho rách da, chảy máu. Căn bệnh này hành hạ Thiệu hơn một năm trời. Một hôm Thiệu lên nhà ông Hồng chơi. Ông thấy Thiệu cứ gãi liên tục. Ông xem tay Thiệu và bảo để ông chữa cho. Và chỉ sau thời gian ngắn, bài thuốc nam của ông phát huy tác dụng. Cháu đã đỡ ngứa, rồi khỏi hẳn. Giờ Thiệu đang là sinh viên của trường Cao đẳng Thuỷ sản.

Ngoài những ca trên, ông Hồng còn chữa được cho nhiều ca khác. Như ông Tân ở xóm Tôm, xã Tu Lý bị bệnh phong ăn cùn cả đôi bàn chân và đôi bàn tay. Các con ông phải cáng ông đến nhà ông Hồng. Chỉ vài bài thuốc nam, ông đã cứu được ông Tân thoát khỏi căn bệnh phong. Nhờ những bài thuốc hiệu nghiệm này mà ông đã giúp nhiều người nơi đây thoát khỏi căn bệnh phong quái ác.


Biết thuốc là để cứu người

Năm nay, ông Hồng đã ngoài tám mươi tuổi, nhưng trông ông còn phong độ lắm. Nước da vẫn đỏ au. Ông được thừa hưởng tài nghệ từ ông cụ thân sinh của ông rất nhiều. Nhà ông trước đây là ở xã Tiền Phong, Đà Bắc. Khi xây dựng thuỷ điện Hoà Bình, nên nhà ông phải di dân về xóm Mè thuộc xã Tu Lý (Đà Bắc). Lên tám tuổi, ông đã nghe bố truyền lại cho những bài thuốc quý của những lá cây ngoài bìa rừng. Khi chiến tranh nổ ra, ông cũng tham gia hoạt động cách mạng, rồi tham gia chính quyền xã. Mãi đến những năm sau này, khi gia đình khó khăn quá, ông mới về nhà giúp vợ con làm nương, làm rẫy. Từ đó, cái biệt tài chữa bệnh của ông mới đưa ra sử dụng.

Cho đến nay, ông cũng không nhớ mình đã chữa bệnh cho bao nhiêu người nữa. Ông chỉ biết rằng, ai có bệnh đến nhờ ông chữa là ông giúp. Mặc dù nhà ông rất nghèo, nhưng chưa bao giờ ông yêu cầu người bệnh phải trả tiền công. Đang tiếp khách ông giật mình sực nhớ còn mẹt thuốc phơi dưới sân chưa đưa vào. Ông chạy vội xuống sân rồi đưa mẻ thuốc vào trong nhà. “ Bài thuốc nam rất đơn giản, nhưng nó cũng khá cầu kỳ. Các công đoạn hái và phơi sấy phải tuân theo những quy luật rất nghiệm ngặt. Ông dẫn chúng tôi ra vườn vừa giảng giải về tầm quan trọng của từng cây thuốc. Đây là cây hương nhu, cây xương xông… Nói chung, cây gì cũng có tác dụng của nó. Quan trọng ở người bốc thuốc hiểu được vị và pha trộn như thế nào cho hợp lý để nó thành thuốc. Có những cây phải đi hái từ nửa đêm hoặc sáng sớm, chiều tối. Tổ tiên truyền lại rằng, đúng thời khắc đó, vị thuốc ở cây mới có hiệu nghiệm.

Ông bảo, làm thầy thuốc phải biết trị bệnh cứu người. Cứ nghĩ đến danh lợi thì khó thành công lắm. Đôi chân ông đã đi khắp núi rừng Hoà Bình để hái lá thuốc cứu người. Ngày xưa rừng còn nhiều, nên cây thuốc rất sẵn. Giờ đây, người ta chặt phá, đốt nương rẫy liên tục, nên những cây thuốc quý cứ mất dần đi. Và đôi chân ông ngày một phải đi xa hơn để tìm thuốc. Rừng là kho thuốc vô giá. Ông cũng là một “ kho thuốc” của người Mường nơi đây.

Việt Lâm - Nguyễn Tuấn