Kỳ 2: “Mằn” trầu cau chữa xương
Mặc dù tôi thuyết phục mãi, nhưng mế Quyết vẫn khăng khăng không chịu “lên báo”. Giờ, nhà mế lúc nào cũng có khách từ các nơi về, có người do phải chữa bệnh, nên ở lại vài ngày, thậm chí có khi vài tuần. Mế không phải là người hành nghề y kiếm sống, nên việc thu xếp chỗ ăn, chỗ ở cho bệnh nhân khó lắm. Mế bảo, năm nay mế đã 75 tuổi rồi. Bây giờ mà lên báo, nhiều khách, mế mệt lắm


Mế Quyết đang “mằn” vào miếng trầu


Chữa bệnh bằng “mằn”



Căn nhà 3 gian của mế Quyết ở xóm Mỏ Ngô, xã Hợp Thành, huyện Kỳ Sơn rộng rãi nằm ngay giữa xóm. Tranh thủ lúc bệnh nhân vừa về, Mế Quyết trộn cám cho con lợn nái vừa mới đẻ. Cho lợn ăn xong, Mế lại mang ít ngô cho gà ăn . Năm na,y Mế đã 75 tuổi, nhưng làm mọi việc vẫn còn nhanh nhẹn. Mế cho rằng, mế còn khoẻ và minh mẫn đến ngày nay là nhờ các bài thuốc Nam. Mẹ chồng mế là cụ Bùi Thị È, cũng là người chữa bệnh bằng thuốc Nam nổi tiếng khắp vùng này. Mế kể: Ngày xưa ,chiến tranh, nhiều người thương binh bị mảnh đạn găm trong người mà mẹ chồng mế vẫn “thổi” ra được. Mế nhớ nhất có một anh thương binh ở Ba Vì (Hà Tây cũ) bị 1 mảnh đạn găm vào ngực mấy năm. Do gần tim, nên vết thương không thể mổ được. Khi người thương binh đó đến, họ cũng không tin là có thể chữa được. Rồi mẹ chồng mế kiên trì "thổi", vài tháng sau, viên đạn cũng ra được. Người thương binh đó mang ơn mẹ chồng mế nhiều lắm. Từ đó, bệnh nhân ngày càng đến đông và chưa bao giờ mẹ chồng mế lấy của họ một đồng xu nào. Người Mường quan niệm, chữa bệnh là để cứu người, chứ không lấy đó làm phương tiện để sống. Một lần, cụ gọi mế vào rồi bảo: Con là đứa con dâu ngoan hiền. Mẹ thấy con có tư chất hợp với nghề thuốc, nên mẹ truyền lại những bí kíp của bài thuốc cho con để cứu người. Học được một thời gian thì cụ mất. Trước khi mất, cụ dặn lại Mế: Mẹ thấy con hợp với nghề thuốc, hãy gắng mà học và đừng lấy đó là nghề kiếm sống. Căn dặn mế xong thì cụ mất.

Mẹ chồng mất, mế Quyết trở thành người trong nhà kế tục bài thuốc gia truyền này. Cùng với mế còn có 3 người chị chồng học được nghề của mẹ truyền lại. Tuy nhiên, mế là có “duyên” nhất. Khi hỏi cách chữa bệnh bằng thổi trầu, mế mang chiếc tráp nhỏ đựng trầu và cau ra. Mế bổ cau, têm trầu, rồi lấy vôi giống như ăn trầu, chỉ có khác là trước khi ăn, mế “mằn” (giống như niệm thần chú) vào miếng cau. Rồi mế nhai một lúc cho ngấm miếng trầu. Tuỳ theo mức độ nặng nhẹ của vết thương mà mế thổi. Theo mế, khi thổi, người mế như mất đi một nguồn năng lượng đáng kể. Hôm nào mà chữa cho nhiều người là mế cảm thấy mệt mỏi lắm. Người được thổi đang đau sẽ cảm thấy dịu ngay. Người bị nhẹ thì vài hôm, người bị nặng nhất cũng chỉ khoảng một tháng là đỡ.


Chỉ sau vài lần thổi trầu, ông Sơn đã đỡ đau


Đơn giản mà không đau

Mế Quyết đang kể dở câu chuyện về mẹ chồng mình thì bà Ký - người cùng xã sang. Bà Ký bị gẫy cổ tay trái cách đây mấy hôm. Gia đình đã đưa bà đến bệnh viện băng bó, nhưng các bác sĩ bảo, ở tuổi bà khó liền xương được. Tay đau nhức, khiến bà ăn ngủ không yên. Hôm đến đây lần đầu, cánh tay trái của bà Ký còn xưng to, vậy mà sau ba ngày nhờ mế Quyết thổi trầu, giờ nó đã đỡ hẳn. Mế Quyết xem qua vết thương rồi động viên bà Ký: “ Không sao! Vài ngày là đỡ thôi mà”. Bà Ký thấy nhẹ người.



Mế vừa chữa cho bà Ký xong thì có ông Sơn được người cháu chở đến. Ông Sơn đi chăn bò thì bị bò húc rạn xương sườn. Suốt cả tuần qua, ông chẳng ăn uống gì được, chỉ kêu la. Mế Quyết dùng trầu cau thổi vào vết thương thì ông thấy đỡ đau hẳn. Theo ông Sơn, gia đình ông vốn khó khăn, nên không có tiền để đưa ông đi chữa trị. May mà gặp được mế Quyết, vết thương của ông mới thuyên giảm. Dường như ngày nào mế cũng phải tiếp vài người đến nhờ chữa bệnh. Người thì gẫy tay, người gẫy chân, người bị bong gân, có người bị gẫy cả xương bả vai… Nói chung đủ các loại bệnh về xương.



Tiếng lành đồn xa. Người dân ở khắp nơi đổ dồn về nhờ mế Quyết chữa trị. Có những người mãi trong thành phố Hồ Chí Minh đi máy bay ra đây chữa. Và Mế cũng không nhớ được đã chữa cho bao nhiêu người bằng cách “mang ơn” như thế. Hầu như Mế chưa chịu bó tay trước trường hợp nào. Một trường hợp nặng nhất mà Mế nhớ là anh Thành ở Hà Đông (Hà Tây cũ) bị gẫy xương bả vai và gẫy xương đùi. Người nhà của bệnh nhân phải cáng anh đến nhà mế. Khi đến, anh Thành ở trong tình trạng hôn mê nặng. Mế xem qua rồi động viên gia đình: Cứ yên tâm ở với mế hết một tuần trăng. Bệnh tình của cháu sẽ đỡ. Hàng ngày, mế liên tục thổi trầu vào chỗ đau của nạn nhân. Sau 20 ngày thì chân và tay của anh Thành đã lành lặn. Khi khỏi bệnh, Thành sờ vào chân tay mình không tin nổi đó là sự thực. Anh quỳ sụp xuống lạy mế như tế sao: “Không có mế, chắc đời con không có được ngày hôm nay”.



Chữa bệnh không “kiếm lời”

Suốt mấy chục năm qua, mế Quyết cũng không nhớ là mình đã chữa khỏi bệnh cho bao nhiêu người nữa. Ai đến cũng được mế chữa tận tình. Nhiều lúc mệt quá, không sao mà làm được. Mế bảo: Cầu trời cho Mế được sức khoẻ để chữa thêm cho nhiều người. Và chưa bao giờ, mế yêu cầu bệnh nhân phải trả bao nhiêu tiền để được chữa bệnh. Ai quý mế thì biếu ít tiền để mế ăn trầu. Không ít trường hợp gia cảnh khó khăn, đến nhà mế còn phải lo chỗ ăn, chỗ ở cho họ. Nhà mế còn nghèo, nhưng chưa bao giờ con cháu trong nhà phải phàn làn về chuyện này. Triết lý sống của mế là: Cứu được ai là cứu. Người ta có bệnh nên mới tìm đến mình. Nhưng, mấy năm nay, mế yếu dần mà cách chữa bệnh của Mế thì dùng toàn trầu cau. Có lúc ra chợ không có cau mà mua. Có lúc bổ ra 1 thúng cau chỉ 2 ngày là hết. Làm nghề thầy lang phải mở rộng vòng tay cứu độ chúng sinh.

Nghe tiếng về tài năng và đức độ của mế, nhiều người đến đón mế đi nhiều nơi để chữa trị, nhưng mế chỉ đi đến 2 ngày là cùng. Mế bảo: “ Cuộc đời mế gắn với núi rừng. Nếu mế đi lâu quá, có bệnh nhân đến mà không chữa được cho họ thì tội lắm”. Càng nghe mế kể chuyện, chúng tôi càng thấm thía cái tình của mế. Nhiều trường hợp được chữa khỏi bệnh đã nhận mế làm con mày (con nuôi). Tết nhất, nhà mế đông như có hội. Những đứa con nuôi mà mế không thể nhớ hết tên và hết mặt đến nhà đều gọi mế là mẹ.

Trong số 6 người con của mế, chỉ có một mình cô con gái đầu là học được nghề. Việc truyền nghề cũng rất đặc biệt, hậu duệ của bài thuốc này chỉ toàn là phụ nữ, chưa có một người con trai nào học được. Con gái của mế là chị Hoà năm nay cũng đã gần năm mưới tuổi. Bài thuốc này chỉ học vào đêm giao thừa. Chị nằm bên mẹ rồi nghe mẹ giảng giải và truyền nghề. Giờ chị Hoà cũng có thể chữa được bệnh cho nhiều người. Cũng noi gương mẹ, chị chưa bao giờ đòi hỏi người bệnh phải trả bất kỳ một đồng xu nào.

Việt Lâm - Nguyễn Tuấn