Những Vần Thơ Ngoại Cảm

[Love_Tamlinh]

CHÚ THÍCH

1. Nguyễn Kim: (1468-1545), vào năm 1533, Nguyễn Kim bí mật lập hậu duệ của nhà Lê là vua Lê Trang Tông lên ngôi, xây dựng căn cứ tại Ai Lao (nước Lào ngày nay). Nguyễn Kim được vua phong làm Thượng phụ Thái sư Hưng quốc công chưởng nội ngoại sự, chức quan cao nhất.

2. Trang Tông: vua Lê Trang Tông, con vua Lê Chiêu Tông.

3. Oanh Vàng: công chúa Lê Oanh Vàng, em gái vua Lê Chiêu Tông, vợ thứ năm của Nguyễn Bỉnh Khiêm.

4. Chúa Mạc: vua Mạc.

5. Kính Điển: Mạc Kính Điển (? - 1580): là con thứ ba của Mạc Đăng Doanh, cháu Mạc Đăng Dung, là đại công thần có công lớn trong việc gìn giữ cơ nghiệp nhà Mạc, được nhà Mạc phong tước Khiêm vương.

6. Trịnh Kiểm: (1503–1570), là người có tài, được Nguyễn Kim gả con gái là tiểu thơ Ngọc Bảo cho và giao cho Trịnh Kiểm nhiều trọng trách trong việc phục hưng nhà Lê. Người đầu tiên lập nên các dòng Chúa Trịnh, thời kỳ Vua Lê - Chúa Trịnh.

7. Nguyễn Uông: con trai Nguyễn Kim, anh của Nguyễn Hoàng.

8. Nguyễn Hoàng: (1525–1613), con trai thứ của Nguyễn Kim. Về sau trở thành người đầu tiên của chín dòng Chúa Nguyễn.

9. Thượng: tiểu thơ Phạm Thế Thượng, vợ Nguyễn Hoàng, cháu gái của quan Phạm Bảo Ngọc.

10. Nguyễn Bỉnh Khiêm. Sau khi cáo quan năm 1542, Nguyễn Bỉnh Khiêm về quê nhà xã Trung Am, huyện Vĩnh Lại, tỉnh Hải Dương, nay là xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng, dựng Trung Tân Quán là nơi đàm đạo thơ văn và Bạch Vân Am để tụng kinh niệm Phật.

11. Bảo Ngọc: quan Phạm Bảo Ngọc, bác của tiểu thư Phạm Thế Thượng.

12. Ngọc Hoan: Nguyễn Bỉnh Khiêm và công chúa Oanh Vàng bí mật đưa con trai của vua Lê Chiêu Tông là thái tử Lê Duy Bang về nhận là con mình, để dễ bề chăm sóc, và đổi tên thành Nguyễn Ngọc Hoan.

13. Công chúa Oanh Vàng nhận làm mẹ của Ngọc Hoan. Khi Oanh Vàng tự vẫn chết tại hồ sen Thái Miếu đang được nhà Mạc phong tước Vũ Xuyên Hầu.

14. Lão bá: Phạm Bảo Ngọc, bác của tiểu thơ Thế Thượng, đến tu cùng với Nguyễn Bỉnh Khiêm.

15. Trịnh Tùng (1550-1623): con trai thứ của Trịnh Kiểm.

16. Nguyễn Bỉnh Khiêm nghiên cứu Sách Thái Ất Thần, có thể dự đoán gió mưa, hạn hán lụt lội, chiến tranh, đói rét, bệnh tật, xem tình hình trong nước, sao Thái Ất chủ sự hưng vong, lịch số dài ngắn, có thể dự đoán trong khoảng thời gian 100 năm.

17. Hoành Sơn: Một nhánh núi của dải Trường Sơn Bắc chạy ngang ra phía bờ biển, dài 100 km, độ cao 1000 m, cấu tạo bằng granit và đá phun trào, như bức tường thành ngăn cách đồng bằng Hà Tĩnh ở phía Bắc với đồng bằng Quảng Bình ỏ phía Nam. Đây là một chiến luỹ tự nhiên, nơi đã diễn ra cuộc Nam - Bắc phân tranh giữa hai dòng họ Trịnh - Nguyễn kéo dài hàng thế kỉ.

Trong sách Phủ Biên Tạp Lục của Lê Quí Đôn viết: "Núi Hoành Sơn, châu Bố Chính, xã Sơn Tiêu, cõi Nghệ An, từ xa xưa mà đến, gò núi chập chùng, dăng ngang đến biển… Một dãy Hoành Sơn có ngọn như hổ ngồi, phượng múa…".

18. Đình Ái: Hoàng Đình Ái (1527-1607), quan Thái Úy, ông có học thức rộng, thông binh pháp, cầm quân nghiêm chỉnh, trong thì tham mưu cho vua, ngoài thì đánh dẹp binh biến, tự mình trải vài trăm trận, đánh đâu được đấy, làm cả tướng võ, tướng văn, không phân biệt thứ bậc, uy quyền, ưu đãi sĩ phu, giữ gìn pháp độ. Mọi người đều phục.

19. Ngọc Bảo: con gái của Nguyễn Kim, gả cho Trịnh Kiểm.

20. Chiêm Thành: tên gọi của vương quốc Chăm Pa (tiếng Phạn: Campanagara), hình thành từ cuối thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ thứ 17.
Chiêm Thành bao gồm 5 tiểu vương quốc là: Indrapura (Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế), Amaravati (Quảng Nam), Vijaya (Quảng Ngãi, Bình Định), Kauthara (Phú Yên, Khánh Hòa) và Panduranga (Ninh Thuận, Bình Thuận).

21. Nguyễn nguyên soái: Nguyễn Kim.

22. Hội Tam Quan: nơi các sứ giả trình quốc thư.

23. Bảo Châu: tiểu thơ Phạm Bảo Châu, vợ của Trịnh Tùng, con dâu Trịnh Kiểm.