5 BÀ NGŨ HÀNH

[phoquang]

NGŨ-HÀNH TÔN-THẦN



Ngũ Hành tôn thần, thần trông coi các vật liệu, nguyên là năm yếu tố cơ
bản của vũ trụ vạn vật theo tư tưởng nhà nho thông qua kinh Thư, kinh Dịch cổ đại,
gồm thủy, hỏa, mộc, kim, thổ. Tất cả những gì trong vòng sinh hóa đều hàm chứa
chúng, như vật chất thì có nước, lửa, gỗ, kim loại, đất (thủy, hỏa, mộc, kim, thổ);
phương hướng thì có bắc, nam, đông, tây, giữa; màu sắc thì có đen, đỏ, xanh, trắng,
vàng (hắc, xích, thanh, bạch, hoàng); giác quan thì có mắt, tai, mũi, lưỡi, da chủ
nhận năm thứ cảm xúc (hình ảnh, âm thanh, mùi, vị, nóng lạnh)... Ngũ hành nằm
trong quỹ đạo hình thành và phát triển vô cùng của vạn vật vạn sự theo nguyên
tắc hòa hợp và mâu thuẫn (tương sinh, tương khắc), thật là kỳ diệu, thiêng liêng
dưới mắt người xưa, nên được tôn làm thần linh. Thực chất thuyết ngũ hành của
Trung Quốc là một thứ tư tưởng duy vật thô sơ, nhằm “tìm hiểu bản thể thế giới,
bản thể các hiện tượng trong vũ trụ... cụ thể hóa và bổ sung cho thuyết âm dương
thêm hoàn bị”,(1) và được dùng để giải thích nhiều vấn đề về sử học, y học, địa lý
học... Người Việt Nam tiếp thu học thuyết này và cũng vận dụng trong nhiều lĩnh
vực. Riêng về mặt tín ngưỡng dân gian, người ta tôn thờ thành thần nhằm mong
mỏi vật chất có lợi luôn luôn sinh sôi nảy nở theo quy luật tự nhiên, tạo điều kiện
thuận tiện cho đời sống nghề nghiệp, đời sống xã hội. Mỗi yếu tố trong ngũ hành
là một vị thần với những tên Thủy Đức, Hỏa Đức, Mộc Đức, Kim Đức, Thổ Đức,
ví dụ một sắc phong ghi: Dương trạch Hiển linh Hoằng triêm Bác nhuận Linh súy
Dực bảo Trung hưng Thủy Đức tôn thần, hoặc Ôn hậu Quảng ứng Chiêu cảm Lệ
minh Linh súy Dực bảo Trung hưng Hỏa Đức tôn thần... Thần này cũng thuộc phái
nữ, cho nên dân gian gọi là Bà Thủy (Thủy Đức nương nương), Bà Hỏa (Hỏa Đức
nương nương)..



http://jrd.vn/Portals/0/Attachs/Nam2...hien%20Hue.pdf