Trích dẫn Nguyên văn bởi Bin571 Xem Bài Gởi
Có tín ngưỡng nhưng không được dị đoan

Trong bài báo nhỏ này, chúng tôi chỉ muốn đề cập tới một số trích đoạn di thảo (chữ Hán viết tay) của Phan Bội Châu viết về những cái hại của thói mê tín dị đoan. Tập di thảo này đã được bà Nguyễn Thị Phúc, vợ hai của ông Phan Nghi Huynh (con trai cả của Phan Bội Châu) trao cho các nhà nghiên cứu năm 1961 và học giả Chương Thâu đã dịch ra tiếng Việt.

Phan Bội Châu là một người Nho học sâu sắc. Trong nhận thức của ông, đạo trời thực ra là đạo của thiên nhiên, tự nhiên. Ông viết: "Trời cũng không bao giờ có ý riêng cả… Cái gọi là trời làm ra chẳng qua là lẽ phải mà thôi; làm phúc cho người lành, gieo vạ chi kẻ ác, lẽ phải vốn có như thế…". Phan Bội Châu cũng không phủ nhận quỷ thần vì ông cho là "cái gọi là quỷ thần chẳng qua là khí thiêng ở giữa không trung mà thôi". Và với tư cách kẻ sĩ Nho học, ông hết sức bài bác, thậm chí căm ghét những hành vi lợi dụng tâm lý sùng tín của con người để gieo rắc những tục lệ, thói sùng bái tôn giáo quá đà trong xã hội đương thời, dẫu biết rằng, "kẻ sĩ sinh ra đời có thể làm được trăm việc, chỉ không sửa đổi được phong tục…".

Trong "tạp ký", Phan Bội Châu cho rằng, tục ma quỷ ở Việt Nam rất thịnh hành, cũng giống như tục sùng Phật ở Ấn Độ, tục thờ thần ở Trung Hoa… Một người Nho học, theo Phan Bội Châu thì cần phải rất thận trọng đối với đạo Phật vì như người xưa đã chỉ rõ: "Đạo Phật và đạo Khổng rất mâu thuẫn với nhau, cho nên có người bảo đạo Phật là kẻ thù của đạo Khổng…".

Trong cách nhìn nhận của Phan Bội Châu, làm chùa, nuôi sư, in kinh, xây tháp, khắc chuông, đúc tượng, hiến quả, dâng hương… để cầu những cái mà người đương thời cho là hạnh phúc thực ra chỉ là việc vô bổ mà thôi. Đó là vì làm sao? Phan Bội Châu viết: "Các người sở dĩ làm như thế, chẳng qua là để cầu hạnh phúc mà thôi. Nhưng cái mà các ngươi bảo là hạnh phúc, người ngoài người ta bảo là tai họa đấy. Những thứ mà các ngươi cầu xin là: sống lâu, nhiều con cái, nhiều vàng bạc, nhiều hầu non trẻ đẹp, xe sang ngựa tốt, vóc nhiễu đầy nhà, đời này lưu truyền qua đời khác, không bao giờ hết. Đấy là mục đích của hạnh phúc của các ngươi đấy. Thế nhưng, các người đã nhầm, các ngươi đã nhầm to rồi đấy!..".

Lưu Phong
Cụ Phan Bội Châu (1867-1940) sống vào thế kỷ 19, mà có nhận thức về tâm linh: "Trời cũng không bao giờ có ý riêng cả… Cái gọi là trời làm ra chẳng qua là lẽ phải mà thôi; làm phúc cho người lành, gieo vạ chi kẻ ác, lẽ phải vốn có như thế…" là một tư tưởng rất khoa học. Ngày nay người ta nhận thấy rằng mọi sự vật hiện tượng và sự vận động trong thiên nhiên đều hợp với lẽ phải tự nhiên và tuân theo Luật Nhân Quả, luật của lẽ phải và công bằng. Về điểm này xin kính lạy Cụ một lạy.

Tuy nhiên khi Cụ Phan Bội Châu nhận xét về đạo Phật thì hoàn toàn sai lầm. Cụ Phan Bội Châu không biết rằng đạo Phật trước đây đã được các vị vua tiền bối như Lý Công Uẩn, Trần Nhân Tông ngộ đạo và sùng kính đạo Phật như thế nào. Các bậc đại quân tử này đều là những nhà đại tư tưởng theo đạo Khổng.

Thứ hai là Cụ Phan Bội Châu chưa hiểu được chân lý của đạo Phật là dạy con người tu hướng thiện để Giải Thoát chính mình, để trở về với bản thể của mình.

Tuy nhiên chưa thể kết luận đây là những ý kiến lệch lạc do Cụ Phan Bội Châu viết, hay là do con cháu Cụ thêm thắt vào sau này vì mục đích nào đó.

------------------------------------------------

Ngày nay khi kiến thức Tâm Linh đã khá phổ biến, chúng ta cần phân biệt hai khái niệm: Thế nào là Tâm Linh và Thế nào là Mê Tín.

Tâm Linh là hiện tượng Tự Nhiên.
Khi hiểu sai Tâm Linh thì trở thành Mê Tín.