Chữ KHÔNG này, phải được hiểu rằng: các pháp do duyên sanh, nên không có thực tướng của chính nó. Chứ không có nghĩa là "không có gì cả", không có thực. Đây cũng là tinh yếu trong toàn hệ thống Bát Nhã.

Tuy nhiên, tôi có sự nghi ngờ về giai thoại bên trên. Theo thiển ý cá nhân của tôi, câu chuyện NIÊM HOA VI TIẾU của Trung Hoa là một câu chuyện lừa bịp để cho phật tử Á châu đều qui ngưỡng về TÀU. Câu chuyện muốn chứng tỏ rằng "Giáo Pháp nhãn tạng” của Phật đã được rinh hết về TÀU. Đó cũng do cái tinh thần bá quyền muốn dùng tôn giáo như một "sức mạnh mềm" để chinh phục thiên hạ. Các đế quốc Tây phương cũng đã xử dụng Kitô giáo để đi xâm lăng các thuộc địa cũng cùng một chiến thuật như vậy.

Nói tóm lại, đạo Phật là ĐẠO TRÍ TUỆ mở rộng ra cho tất cả chúng sanh (mà Đức Phật gọi là bàn tay ngữa-không có gì giấu diếm) chứ không phải là một môn phái võ lâm mà có sự truyền thừa. Biết đâu để chấm dứt tệ nạn này mà LỤC TỔ đã ra đời để chấm dứt sự truyền y bát của Thiền Tông? Để ý rằng LỤC TỔ không chứng đạo từ NGỦ TỔ mà ngài đã chứng đạo trước rồi (qua kinh Kim Cang), trước khi đến với NGỦ TỔ để nhận y bát, rồi sau đó chấm dứt sự trao truyền.

Đã là ĐẠO TRÍ TUỆ thì phải như KHOA HỌC, khi lý thuyết đã trình bày ra đầy đủ, thì bất cứ ai, ở bất cứ phương trời góc bể nào, đều có thể theo đó mà trở thành bác học một cách bình đẳng như nhau.
Đó chính là lý do Đức Phật đã nhấn mạnh: "Các Thầy hãy tự thắp đuốc lên mà đi với chánh pháp, không nương tựa vào một ai khác, một nơi nào khác, ngoài các Thầy". Trong đoạn kinh sau đây Đức Phật còn khẳng định rằng: Này Ananda, Như Lai không nghĩ rằng: "Ta là vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo; hay "chúng Tỷ-kheo chịu sự giáo huấn của Ta". Như vậy thì làm sao có chuyện ngài trao lại y bát cho ai làm giáo chủ.

Nhân tiện tôi cũng xin đưa ra sự so sánh giữa VÔ NIỆM của TỔ SƯ THIỀN (thiền công án), VÔ NIỆM của LỤC TỔ và CHÁNH NIỆM của thiền TỨ NIỆM XỨ.

1) VÔ NIỆM của thiền công án hay tổ sư thiền là không cho niệm sinh ra. Vì họ cho rằng có niệm sinh ra là rơi vào tri kiến, là rớt vào nhị biên. Tu như vậy tôi không biết khi họ đạt được VÔ NIỆM như họ muốn, thì họ có biết VÔ NIỆM hay không? Nếu biết, thì chẳng còn VÔ NIỆM, nếu không biết thì vẫn còn VÔ MINH.

2) VÔ NIỆM của LỤC TỔ là "ở trong niệm mà không niệm" (lời nguyên văn trong kinh Pháp bảo đàn của LỤC TỔ). Nói như vậy có nghĩa là vẫn có niệm mà chỉ "vô trụ" (không dính) với niệm sinh ra. Đó là đúng theo ý nghĩa "ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm". Tức tâm không có chủ trương gì với niệm sinh ra cả.

3) CHÁNH NIỆM trong TỨ NIỆM XỨ với đơn cử ví dụ này: "Khi tâm tham nổi lên, tuệ tri (biết) tâm tham nổi lên. Khi tâm sân nổi lên, tuệ tri (biết) tâm sân nổi lên". Như thế cũng có nghĩa là không chủ trương ngăn chận (tâm) niệm sinh ra, nhưng cũng chẳng dính mắc (attached) với các niệm nổi lên, vì chỉ "tuệ tri" chúng một cách khách quan.

Như vậy thì cái VÔ NIỆM của LỤC TỔ thật ra là CHÁNH NIỆM của Phật. Nhưng chẳng qua vì LỤC TỔ sinh ra trong cái xã hội VÔ NIỆM của tổ sư thiền, nên ngài phải dùng ngôn ngữ của họ đó thôi, Chứ thật ra VÔ NIỆM của LỤC TỔ chẳng chủ trương dẹp bỏ niệm (tri kiến) như TỔ SƯ THIỀN. Còn với CHÁNH NIỆM của TỨ NIỆM XỨ, thì khi Phật đã dạy chỉ "TUỆ TRI" mà thôi, thì có nghĩa là khách quan với những gì xảy ra, tức cũng chẳng dính mắc với niệm khởi.

Nói một cách chính xác, Phật dạy pháp thiền TỨ NIỆM XỨ là để thường trực sống trong CHÁNH NIỆM tức là luôn luôn sống trong sự TỈNH THỨC của GIÁC TRI. Sống như vậy là thường trực tĩnh lặng "TUỆ TRI" trên chính mình. Có như thế CHÁNH KIẾN, CHÁNH TƯ DUY mới càng ngày càng phát triển để VÔ MINH càng ngày càng tan biến. Có như thế mới đến một ngày khi thực tướng VÔ NGÃ của ta và KHÔNG TÁNH của tất cả các pháp hoàn toàn được phơi bày, thì đó là lúc chấm dứt "mọi khổ đau ách nạn" (kinh Bát Nhã). Vì lúc đó vô minh chấp ngã không còn nữa.

Pháp tu như thế mới xứng danh là của ĐẠO TRÍ TUỆ, của một bậc "CHÁNH BIẾN TRI". Chứ không phải tu để đi đến cái tâm "VÔ PHÂN BIỆT" chẳng biết mình đã giác ngộ hay còn vô minh?