Ai cũng biết Trần Huyền Trang là nhân vật có thật và Tây du kí là bộ tiểu thuyết nổi tiếng của tác giả Ngô Thừa Ân.
Sự thật về những nhân vật còn lại chưa phân định được thực hư, có hay không, không hay rằng có?
Thấy diễn đàn bên tám lạng người nửa cân, không bên nào chịu nhường bên nào. Cảm quan và ý kiến mỗi người, ai cũng có phần đúng và chánh lý cả. Nhưng một sự việc nhìn dưới góc độ khác nhau thì sẽ khác nhau, cũng như viên kim cương có nhiều mặt nhìn mặt nào cũng sáng, một quả bóng có người bảo đen người kêu trắng nhưng sự thật là nó có hai màu khác nhau.
Cũng một chuyện nhưng cách nhìn, góc nhìn và nhìn dưới khía cạnh khác nhau thì lại hoàn toàn khác nhau, đôi khi mâu thuẫn, trái ngược nhau.
Tề thiên có thật? Nếu đúng vậy thì tốt thôi, chẳng có gì cả.
Tề thiên không có? Thì xem như là nhân vật tiểu thuyết vậy.
Hai khía cạnh : có - không, không - có không : không có gì là quan trọng và không ảnh hưởng gì đến đạo.
Còn nghi hoặc tức còn chấp, còn chấp thì vẫn cứ tranh cãi, đấu lý với nhau hoài không dứt, đến tận thế không biết đã xong chưa?
Ai tin thì tốt, không tin thì cũng chẳng sao, nhưng đừng tin tưởng thái quá và mù quáng là được.
Đôi lời phát biểu...