Mông cổ du ký

[Bin571]

Mông cổ du ký

Chủ nhật, 02 Tháng chín 2007, 11:48 GMT+7



Chuyến du hý Mông Cổ tự túc của năm nhà văn, mà chúng tôi tự gọi đùa: “Ngũ quái đáo Mông”, là một chuyến đi kỳ cục, vô tiền khoáng hậu.


Năm anh nhà văn, trẻ nhất là tôi, U60, còn bốn vị kia đều thuộc đội hình U70. Cao tuổi và khả kính nhất là nhà thơ, dịch giả Thúy Toàn, người có sáng kiến và rất kiên nhẫn, kỳ công trong việc tổ chức chuyến đi này.

Vì sự tận tụy, cộng với đạo đức hơn người, ông được toàn đoàn nhất trí phong là Toàn Đại Nhân.

Thứ đến nhà văn Tô Đức Chiêu, cao ngoại cỡ, mũ phớt, áo xanh lá cây, ban đầu được gọi là Chiêu Đại Hiệp, sau thấy ông có thêm những nét khác người, bèn được chính thức đổi thành Chiêu Kỳ Hiệp.

Nhà thơ, kiêm hoạ sỹ, quay phim, nhiếp ảnh gia, chuyên viên internet Trần Nhương, đi đâu cũng lỉnh kỉnh compiutơ, máy móc, dây dợ, bút giấy vẽ, do quá mẫn cán với những công việc nói trên, được gọi là Nhương Tác Nghiệp.

Nhà văn Nguyễn Khắc Phục, vừa qua tuổi lục tuần, nhưng tóc, mày râu bạc trắng, trong đầu chứa thiên kinh vạn quyển, nói giỏi hơn làm, xứng đáng mưu sĩ của đoàn, được đặt hỗn danh Phục Bạch Đầu. Em út trong đoàn, người viết những dòng này, có tên là Tường Tiểu Tử.

Đùa với nhau sẽ viết một truyện kinh dị chương hồi về chuyến đi, để Nhương Tác Nghiệp post lên mạng toàn cầu, các huynh giao cho Tường Tiểu Tử tôi chấp bút. Một đêm Liêu Trai giữa thảo nguyên tịch mịch, bốn bề lặng phắc như tờ, bèn xõa tóc, nhóm lửa trong lều da, bắt đầu “thiên du hý” này.

Hồi thứ nhất:

Ga Nội Bài, Chiêu Kỳ Hiệp nộp rượu

Giữa Bắc Kinh, ngũ tặc uống... nhân sâm

Lại nói về lai lịch chuyến đi. Số là năm 2006 Toàn Đại Nhân sang Mông Cổ dự Festival thơ thế giới, gặp lại những người bạn văn chương, trong đó có nhiều người cùng học tại Liên Xô cũ với ông.

Các bạn Mông Cổ bảo: “Muốn mời các nhà văn Việt Nam sang chơi, nhưng nhà nước không có kinh phí. Nếu các bạn tự túc, thì chúng tôi sẵn sàng đón”.

Nghe Toàn Đại Nhân thông báo lại, đám nhà văn thích rong chơi xê dịch kiểu Nguyễn Tuân bèn rủ nhau mua vé du... Mông. Dự kiến bay qua đường Seoul, Hàn Quốc chỉ mất 700 USD đi về.

Nhưng vì chờ mấy mỹ nhân văn sỹ định đi cùng, đành lỡ thời gian, phải bay đường Bắc Kinh, đắt thêm 300 USD. Nhương Tác Nghiệp, đại gia nhất trong năm quái, sờ túi áo, khẽ rùng mình, bảo mọi người:

- Đắt thế có đi không?

Phục Bạch Đầu, đại gia thứ hai, mới “trúng quả” Giải thưởng Nhà nước về sân khấu (chứ không phải về văn chương đâu nhé) 60 triệu đồng, có vẻ rủng rỉnh, sởn da gà đến vài phút, nhưng rồi chạnh nghĩ đến một loạt nhà văn vừa chớm lục tuần, đang khoẻ như vâm, bỗng rủ nhau... chầu trời vì ung thư, Phục Bạch Đầu liền xua xua tay, bảo:

- Đi thôi, đắt cũng đi. Đời bấp bênh lắm.

Thế là 7 giờ sáng ngày 5/8/2007, năm kẻ ham chơi nhờ xe Hội Nhà văn đưa ra Nội Bài.

Mỗi vị một va ly, không ai vượt quá mười lăm ký. Nặng nhất là sách, sách của từng tác giả, sách của Hội Nhà văn mang sang tặng bạn. Sách của Phục Bạch Đầu, toàn những cuốn bìa cứng, như cục gạch.

Bộ tiểu thuyết về Thăng Long của ông dự kiến hai chục tập, đang viết đến thời nhà Trần với ba lần chiến thắng Nguyên Mông. Du Mông đợt này, ông quyết tìm thêm tư liệu và cảm hứng để hoàn thiện công trình dang dở.

Ngoài sách, là lương thực dự phòng. Toàn Đại Nhân chứa đầy một túi du lịch những đặc sản ẩm thực đất Việt: Cà muối, sấu tươi, nhãn lồng và hình như có cả mắm tôm nữa (!).

Thời mở cửa, kinh tế tăng trưởng, nhưng cánh nhà văn vẫn như những anh thợ cày, chất đầy va ly những mỳ tôm, thịt hộp, bánh mỳ, đường sữa...

Chiêu Kỳ Hiệp còn mang thêm hai chiếc bánh chưng to đùng gói trong giấy báo. Nhương Tác Nghiệp cảnh báo:

- Coi chừng máy soi nó tưởng hai quả bộc phá, nó ách cả đoàn lại thì khốn.

- Thì mình tôi ở lại, ăn hết hai chiếc bánh chưng, rồi về - Chiêu Kỳ Hiệp nói ngang và cười hì hì.

Ai cũng lo vì “hai quả bộc phá” bánh chưng của Chiêu Kỳ Hiệp và mấy hũ cà, sấu, như chất khủng bố sinh học của Toàn Đại Nhân. Nhưng rồi hú vía.

Đặc sản ẩm thực dân tộc được qua cửa ải hải quan. Nhưng ở phòng kiểm tra hành lý cuối cùng, hai túi xách của Phục Bạch Đầu và Chiêu Kỳ Hiệp bị ách lại.

Những “hòn gạch sách” rất khả nghi bị mở ra. Bộ ba tiểu thuyết “Học phí trả bằng máu” vừa tái bản như chọc vào mắt các đồng chí hải quan. May mà túi được đóng lại, cho qua. Riêng năm chai rượu Lúa Mới thượng thặng thì bị giữ lại.

Chiêu Kỳ Hiệp xuýt xoa tiếc món quà đặc sản mang sang tặng bạn. Xứ lạnh, uống thứ 45 độ cồn này mới đã. Chỉ vì ông chủ quan xách tay. Cũng mang mười chai vốtka Hà Nội, nhưng Tường Tiểu Tử, gửi theo hành lý, lại ung dung vượt qua cửa khẩu.




Lại lên chiếc máy bay của hãng hàng không Hoa Nam, Trung Quốc với những thiếu nữ da trắng bóc, váy áo màu tím hoa cà.

Nhớ mười bốn năm trước, đoàn nhà văn Việt Nam, cũng năm người, nhỏ tuổi nhất là Tường Tiểu Tử, do nhà văn Hữu Mai dẫn đầu sang thăm Hội Nhà văn Trung Quốc, nối lại quan hệ hữu nghị sau mấy chục năm gián đoạn.

Cũng chiếc máy bay của hãng Hoa Nam và những nàng tiên áo váy hoa cà. Cũng bay qua dãy Thập Vạn Đại Sơn trùng điệp và cùng ngó từ tít từng không xuống và bảo nhau rằng, chỗ kia, chỗ kia là Ung Châu, Khiêm Châu, nơi cụ Lý Thường Kiệt nhà ta đã hành binh đến, phá tan âm mưu nam tiến của nhà Tống.

Sân bay Quảng Châu và sân bay Bắc Kinh hôm nay khác hẳn mười bốn năm trước. Để chuẩn bị cho Thế vận hội Bắc Kinh, hai sân bay hầu như đã xây dựng mới hoàn toàn.

Theo lời Chiêu Kỳ Hiệp, người đã từng đi khắp Á, Âu, Mỹ thì nhà ga Bắc Kinh còn hiện đại hơn cả Los Angeles, New York. Nhìn những chiếc máy bay đủ quốc tịch, cứ một hai phút lại lên xuống, ông bảo: “Một nghìn năm trăm máy bay lên xuống mỗi ngày, đâu phải đùa”.

Hàng nghìn máy bay lên xuống mỗi ngày, trong đó có chiếc máy bay nào của hãng Vietnam Airlines, Pacific Airlines?

Nhưng... Chưa kịp cảm khái, chưa kịp trầm trồ hết cái kỳ vĩ nơi đây, thì cả Phục Bạch Đầu và Tường Tiểu Tử đều kinh hoàng khi nhìn thấy hai chiếc valy của họ ở vòng xoay trả đồ đều bay biến đâu mất hai chiếc khóa đồng, thậm chí trong lúc phá khoá, chiếc valy Pôlô của Phục Bạch Đầu còn bị dứt đứt cả đầu phécmơtuya. Buồn nhất là mất mấy lon thịt hộp mà Phục huynh có ý khoản đãi bạn ở ga Bắc Kinh.

Sáu tiếng đồng hồ chờ chuyển máy bay đến Ulanbato dài dằng dặc. Nhương Tác Nghiệp xách laptop đi lùng sục điểm truy cập internet để thông báo kịp thời với thế giới về chuyến đi của đoàn.

Chiêu Kỳ Hiệp chừng như đang bị cái dạ dày ngoại cỡ hành hạ, mấy lần định giở bánh chưng ra ăn, nhưng Phục Bạch Đầu ngăn lại.

- Các đồng chí nhất quyết không được hạ thấp vị thế và hình ảnh quốc gia. Ngày xưa thi hào Nguyễn Du phải hành trình vất vả hơn một năm mới đến được đây.

Giờ ta bay có sáu giờ. Phải tìm chỗ nào sang trọng nhất tại sân bay để uống mừng sự hiện hữu của “ngũ quái” ở chốn thần kinh.

Hai chiếc xe đẩy rồng rắn chất ngất valy túi xách leo lên tầng ba, nơi có những dãy tửu lâu treo đèn lồng đỏ và những thiếu nữ xinh như mộng đon đả chào mời. Chưa kịp ngồi, tiểu nữ váy ngắn đã áp sát, chìa mơnuy ra.

Ngay cả Chiêu Kỳ Hiệp, người biết nhiều ngoại ngữ nhất đoàn, thậm chí trong một câu thoại đã vận dụng chèn đủ mấy thứ tiếng Anh, Nga, Trung, cũng không làm cách nào cho mỹ nữ hiểu nhu cầu của đoàn.

- Thì các vị cứ gọi đại một ấm trà thượng hạng đi. Tiệc tùng tính sau. Phải “tiêu” hết mấy tiếng đồng hồ ở đây với chất lượng sống cao nhất - Phục Bạch Đầu vỗ túi áo bồm bộp.

Tường Tiểu Tử từng cùng đoàn nhà văn Việt Nam đến Hàng Châu, nhưng tiếc đứt ruột cho đến bây giờ vì chuyến ấy không thăm vùng chè nổi tiếng Long Tỉnh.

Nay thấy bộ ấm trà men ngọc xanh kiểu dáng niên đại Càn Long, liền khoát tay ra hiệu nữ tiếp viên pha một ấm trà để đoàn thưởng lãm.

- Bình tĩnh đã nào - Toàn Đại Nhân bây giờ mới chứng tỏ sự chín chắn cẩn trọng của bậc trưởng lão. Ông lật giở tìm trang tiếng Anh của mơnuy và giật mình, xua tay như xua tà - 180 tệ, tức 400.000 đồng Việt Nam một ấm. Giết nhau không bằng. Uống thứ khác đi .

Phục Bạch Đầu nãy giờ như đang mộng mị với những trang tiểu thuyết lịch sử thế kỷ XIII vừa lóe trong đầu, nghe nói vậy, thì thất kinh. Lật giở mơnuy tiếp, thấy chai bia Heineken 28 tệ (55.000 đồng), ông lại khẽ rùng mình.

Nhưng với phẩm chất một nhà tiểu thuyết lịch sử, giống như phẩm chất của một sứ thần, Phục Bạch Đầu cười khẩy, nét mặt như băng:

- Không sao. Uống cả hai thứ. Trà Long Tỉnh trước. Tôi có tiền. Hôm qua mới đổi một ngàn tệ. Phải tiêu hết ở Bắc Kinh trưa nay.

Thoắt cái, các quái lại trông có vẻ như những hiền sĩ xứ An Nam, ngồi ung dung, lặng lẽ đối ẩm bên chén trà Long Tỉnh trong xanh màu lưu ly, bốc hơi ngào ngạt.

Cho tới lúc Nhương Tác Nghiệp từ phòng internet trở lại, mặt rạng rỡ vì đã post tin và hình ảnh của đoàn lên mạng, nhưng vẫn không khỏi kêu ca:

- Đường truyền chậm quá. Giá đắt kinh người. Vào mạng chỉ vài phút cũng thu 50 tệ - Vừa thông báo vừa phàn nàn như vậy, Nhương Tác Nghiệp bỗng khựng lại, khi nhìn chằm chằm vào bốn gương mặt - Sao thế ? Làm sao mà mặt cả bốn ông đều đờ đẫn và đỏ lựng lên thế? Ốm à? Xỉu vì đói à?

- Bác nhìn lại đi - Phục Bạch Đầu cười nhăn nhở , chỉ vào ấm trà Long Tỉnh đã thay đến nước thứ năm - Không thấy chúng em đang tăng... lực vì uống... nhân sâm đấy à?

Cả bọn bỗng phì cười. Bái phục ngành du lịch và thương mại Trung Hoa!

Rõ thật là:

Đã nghèo còn dám du... Mông

Muốn phong trần được... phanh trần cho coi.

Muốn biết thân phận ngũ quái trên xứ người ra sao, xem hồi sau sẽ rõ.

(Còn nữa)

Hoàng Minh Tường

Việt Báo (Theo_Tien_Phong)

[Bin571]

Mông Cổ du ký : Khắp Đại Mông, Quốc tổ Khan tràn ngập
Chủ nhật, 09 Tháng chín 2007, 14:59 GMT+7

Tràn ngập khắp các ngõ ngách, đường phố, quảng trường là tên gọi và hình ảnh của Chinggis Khan, tức Trêmudin, Thiết Mộc Chân, Thành Cát Tư Hãn (1162-1227), người anh hùng vĩ đại của người Mông Cổ mọi thời đại : Hãng hàng không mang tên Chinggis Khan, nhà hát Chinggis Khan, Hottel Chinggis Khan, rượu Chinggis Khan, túi da Chinggis Khan...

Chiếc máy bay Boeing của hãng MIAT Mongonlian Airlines, có biểu tượng đầu ngựa phi, đáp xuống thủ đô Ulanbato lúc một giờ sáng.


Tượng khổng lồ Chinggis Khan

Trên đồng cỏ pó -tực vị dậy hương

Đợi trước cửa nhà ga trong tiết se lạnh và mưa lắc rắc là một người cao to, tuổi ngoại sáu mươi nhưng vẫn trẻ trung, cường tráng, gương mặt tròn, mắt một mí đặc trưng Mông Cổ.

Đó là tiến sỹ S.Dashtsevel, chủ tịch Hội hữu nghị Mông Cổ -Việt Nam. Trước chuyến du Mông, Toàn Đại Nhân đã cho các thành viên đọc email của S.Dashtsevel và giới thiệu về ông.

Ông đã học khoa tiếng Việt, Đại học Tổng hợp Hà Nội những năm 1964 -1968. Từng là con rể Việt Nam, từng gặp gỡ, quen thân với nhiều nhà văn như Nguyễn Đình Thi, Chế Lan Viên, Xuân Diệu, Tô Hoài, Ma Văn Kháng, Thúy Toàn...

- Các bạn Việt Nam đem mưa đến. Quí lắm đấy. Mấy tháng nay đại hạn, giờ mới có một cơn mưa bạn bè...

Tiến sỹ Dashtsevel nói tiếng Việt khá chuẩn. Ông ôm Toàn Đại Nhân hồi lâu, rồi bắt tay từng người. Cử chỉ thân mật, gần gũi xoá nhoà ranh giới chủ khách, khiến ngay từ giây phút gặp gỡ chúng tôi đã kết nạp ông là thành viên thứ sáu của đoàn. Phục Bạch Đầu bảo đó là Lục tặc trong kinh Phật. Chúng tôi đặt cho Dashtsevel tên Việt Nam là Viên, biệt danh là Viên Công Công.

Sau này, khi đã quen thân, chúng tôi biết anh lái xe cao to, hiền lành có tên Basha là người rất gắn bó và chung thủy với Việt Nam. Bố anh đã từng lái xe cho Đại sứ quán Việt Nam mấy chục năm, khi nghỉ hưu lại “bàn giao” chức đó cho anh.

Đêm đầu tiên ngủ ở nhà khách Đại Sứ quán như ngủ ở nhà mình. Phần vì chặng đường hơn 10.000 cây số và 20 giờ, vừa bay vừa đợi quá mệt mỏi, phần vì trời mát và mưa, lại có thêm chất “nhân sâm” Long Tỉnh..., cả năm quái đều ngủ một mạch đến sáng bạch.

Thủ đô Ulanbato thoáng rộng và sạch đẹp. Sáng ra khi trời tạnh mưa mới thấy Đại sứ quán ta ở một đại lộ lớn, tên gọi Hoà Bình, có đường xe buýt, xe điện bánh hơi chạy qua trước cổng.

Cứ ngỡ mình đang ở nước Nga vì các biển hiệu, tên đường phố đều ghi mẫu tự Slavơ, giống chữ Nga. Nhưng không phải. Tiếng Mông Cổ dùng chữ cái Slavơ để ghi âm tiết.

Không thấy trên đường phố một bóng xe máy, xe đạp. Ô tô nối đuôi nhau hàng bốn, hàng tám. Phương tiện công cộng là taxi, xe buýt, xe điện bánh hơi.

Phố nào cũng có vườn hoa, hàng cây ngăn cách giữa đường xe cơ giới và đường đi bộ, vì thế không có cảnh hàng quán, xe đạp xe máy chen lấn xuống lòng đường. Những dòng người đi bộ dọc hè phố ai nấy đều mải miết, hối hả. Đó chính là tác phong công nghiệp và lối sống quảng du trên đồng cỏ.

Nhương Tác Nghiệp nhận xét:

- Nhìn đường phố, biết đời sống thành thị Mông Cổ là khá cao...

Viên Công Công bảo :

- Thủ đô có hơn triệu dân, chiếm một nửa dân số cả nước, cứ khoảng ba gia đình lại có một xe ô tô.

Trên đường phố, ngàn ngạt ô tô, đủ chủng loại, xuất xứ, ô tô tay lái thuận và ô tô tay lái nghịch cùng được lưu hành. Một chiếc xe con bốn chỗ second hand của Nhật chỉ khoảng 2.000 USD...

Tràn ngập khắp các ngõ ngách, đường phố, quảng trường là tên gọi và hình ảnh của Chinggis Khan, tức Trêmudin, Thiết Mộc Chân, Thành Cát Tư Hãn (1162-1227), người anh hùng vĩ đại của người Mông Cổ mọi thời đại : Hãng hàng không mang tên Chinggis Khan, nhà hát Chinggis Khan, Hottel Chinggis Khan, rượu Chinggis Khan, túi da Chinggis Khan...

Quảng trường Sukhêbato, nơi đặt tên và dựng tượng người anh hùng thời cận đại của Mông Cổ, nay đang hoàn thiện một khán đài cao bằng dãy nhà bẩy tầng, kéo dài hết bề ngang mấy trăm mét, chính giữa là tượng Chinggis Khan bằng đồng đen, ngồi như một khối núi hùng vĩ.

Biểu tượng Chinggis Khan đang là quốc hiệu, tổ hiệu, thương hiệu, thời đại hiệu của Mông Cổ. Đủ loại souvenir bằng tem thư, đồ da, đồ dệt len, đồ đồng, bạc... có hình Chinggis Khan bày bán khắp nơi, làm mê hoặc và cuốn hút nhà sưu tầm Toàn Đại Nhân, đến mức ông quên phắt mình đang cương vị trưởng đoàn.

Chính tôi đã vài lần phải mặc cả hộ và rất ái ngại khi ông chưa mua được một huy hiệu có hình Khan bằng bạc, chỉ vì một Khan giá đắt gấp bốn năm lần một thi sỹ Nga danh tiếng.

Cơn sốt Chinhggis Khan được bắt đầu từ khi đất nước Mông Cổ theo chế độ dân chủ nghị viện. Từ năm 1990, do ảnh hưởng từ sự sụp đổ của Liên Xô, đất nước Mông Cổ rộng lớn tới hơn 1,5 triệu cây số vuông, quay về chủ nghĩa dân tộc, bắt đầu tiến trình dân chủ hoá.

Chính Chinggis Khan giờ đây mới là sức mạnh, sức gắn kết và cuốn hút hơn 2,5 triệu người trên đất nước thảo nguyên mênh mông trên đường phát triển.





Phục Bạch Đầu (phải) và Tường Tiểu Tử trong hành trình du Mông
Thăm Viện bảo tàng Lịch sử Mông Cổ, càng thấy tầm vóc của Chinggis Khan và Đế chế Nguyên Mông thế kỷ XIII có vị trí đặc biệt trong lịch sử hình thành và phát triển của đất nước thảo nguyên này.

Bản đồ đế chế màu đỏ rực chiếm diện tích lớn nhất thế giới hồi đó, kéo dài từ vùng viễn đông của Nga, Mãn Châu, Triều Tiên, qua hồ Bai Can, ôm hết đại lục Trung Hoa, kéo đến dãy Anpơ, vòng qua Địa Trung Hải, xuống Tây Á, và chỉ dừng lại ở nam dãy đại sơn thạch Hymalaya và biên giới Việt Nam.

Điều lý thú là trên bản đồ Đại Nguyên Mông hồi ấy ghi ba mũi tên hướng xuống Đại Việt vào các năm 1257, 1283, 1288, nhưng đều bị dừng lại. Nghe nói các nhà sử học Mông Cổ, cho mãi gần đây vẫn giải thích rằng sở dĩ quân Nguyên Mông không tiến xuống Đại Việt được, vì giống như cuộc tiến quân sang Nhật Bản, do bị mưa bão, đại quân phải rút về.

- Ông Chinggis Khan này cùng thời với cụ Trần Thủ Độ nhà ta đấy - Phục Bạch Đầu, người đang viết tiếp bộ tiểu thuyết lịch sử Thăng Long ký mấy ngàn trang, trước chuyến đi đã nghiền ngẫm kỹ về thời kỳ này, giảng giải - Khi đất nước Mông Cổ sản sinh ra Thành Cát Tư Hãn, cũng là khi nước Việt sinh ra thái sư Trần Thủ Độ.

Sự tương thích của lịch sử đã sắp đặt cho hai nhân vật này hiện hữu ở hai phương trời. Để rồi khi Hốt Tất Liệt, con cháu của Thành Cát Tư Hãn tràn từ phương bắc xuống, thì nước Nam đã có sẵn Trần Thái Tông, Trần Nhân Tông... và kiệt liệt nhất là Trần Hưng Đạo...

* * *

Tại cung Hòa Bình và Hữu Nghị, ngũ quái đã được giáo sư tiến sĩ Bilegt, Tổng thư ký UPFM, và tiến sĩ Dashtsevsl, chủ tịch Hội hữu nghị Mông Cổ - Việt Nam tiếp đón trọng thị.

Hầu hết các trí thức, các quan chức trong cơ quan nhà nước Mông Cổ đều đã qua các trường học ở Nga trước đây, giáo sư Bilegt cũng vậy, nên ông nói tiếng Nga với Toàn Đại Nhân không cần phiên dịch.

Khi biết ông đã từng là đảng viên Đảng NDCMMC trước đây, nay là đảng viên Đảng NDCMMC mới, chúng tôi gọi đùa ông là “tavaritsơ” (đồng chí, tiếng Nga), ông liền xua tay: “Bây giờ chúng tôi không gọi như thế ”. Biết ý, chúng tôi không nhắc đến từ ấy nữa.

Buổi trưa, tại khách sạn ba sao Edel, bạn chiêu đãi một bữa ẩm thực đậm đặc chất dân tộc. Viên Công Công bảo : Khách đặc biệt quí và thân thiết, bạn mới mời món pó-tực này.

Hai bọc lớn, choán đầy hai mâm đại, ngùn ngụt khói, được bưng ra. Không ai đoán được là thứ gì. Nhìn kỹ mới biết đó là hai chiếc dạ dày dê cực lớn được buộc kín.

Đích thân người bếp trưởng và nữ nhân viên phục vụ bàn mời một vị khách lên chứng kiến phút mở bọc. Rồi bằng một cử chỉ diệu nghệ, tay kéo tay dao, người bếp trưởng xọc mũi kéo vào giữa bọc, mở một đường. Hơi khói và mùi thơm ngậy mù mịt, sực nức.

Lẫn trong những tảng thịt và các dẻ xương sườn cừu nục nạc là những củ khoai tay vàng nuột, những hòn đá xanh bằng nắm tay nhẵn bóng và bốc hơi nghi ngút.

Chúng tôi tưởng mình đang chứng kiến một nghi lễ ăn mừng chiến thắng của Chinggis Khan hơn bẩy trăm năm trước, giữa thảo nguyên mênh mông, chung quanh là bạt ngàn lều bạt, cờ xí, cung tên, gươm giáo và tiếng ngựa hí vang trời...

Mỗi vị khách được đặt trước mặt một đĩa pó-tực bốc hơi ngùn ngụt, được cầm một hòn đá đen bóng vừa trở giữa hai bàn tay, vừa xuýt xoa vì nóng và khoái cảm.

- Cha ông chúng tôi xưa thường sống ở những nơi thiếu nước - Giáo sư Bilegt giải thích về món đặc sản dân tộc - Cho nên các món ăn thường hầm cách thủy. Muốn thức ăn chín , phải nung đá thật nóng để nhồi vào trong thịt đã được ướp tẩm gia vị.

Vậy là trong nóng ra, ngoài nóng vào, thịt chín đều và giữ nguyên được vị ngon bổ . Để có món pó - tực ngon nhất, phải dùng dạ dày dê bao lấy thịt cừu. Vậy là cùng một lúc được thưởng thức cả hai món dê cừu, dạ dày dê được thái lên đĩa sau cùng. Nhắm với rượu rất tuyệt...

Rượu Chinggis Khan được rót tràn ra các ly. Trăm phần trăm. Bạn nâng cốc mời. Năm nhà văn không ai đọ nổi tửu lượng với hậu duệ các Khan. Chưa cụng ly đã say mèm. Vì hạnh phúc và tình người.

Đang cụng ly, tôi bỗng sững người liếc nhìn Chiêu Kỳ Hiệp. Hình như ông đang bị cảm hay đau bụng gì đó. Tôi ghé tai hỏi: “Bác làm sao? Uống một tợp rượu có khi hết đau bụng”. “Tôi bị choáng. Tôi phải ra ngoài ông ạ...”.

Trời ơi, đến lúc này tôi mới nhớ ra cái căn bệnh cố hữu dị ứng với thịt cá của Chiêu Kỳ Hiệp. Chỉ nhìn thấy thịt dê , cừu, ngựa, hổ, báo là ông nôn nao không thể chịu được. Tôi gạt đĩa bánh mì đen và đĩa rau hiếm hoi trên mâm về phía ông. Nhưng Chiêu Kỳ Hiệp xua tay, lả ra phía sau, như đang bắt đầu chứng hoảng loạn.

Thế mới hay:

Vạn dặm đường xa thử sức ngựa

Nói lớn ăn to đoán tầm người.

(Còn nữa)

Bút ký của Hoàng Minh Tường

Việt Báo (Theo_Tien_Phong

[Bin571]

Mông Cổ du ký (3)
Chủ nhật, 16 Tháng chín 2007, 14:37 GMT+7



Chiếc ô tô tám chỗ ngồi tay lái nghịch đưa đoàn nhà văn lên thảo nguyên tây bắc. Anh lái xe nói tiếng Nga thành thạo, từng học tại Học viện Gorki, Liên Xô, nay bỏ nghề, lập Cty du lịch lữ hành.


Tác giả và kỵ sỹ 2 lần đoạt HCV Mông Cổ Ảnh: Thúy Toàn
Trên xe có thêm hai phụ nữ người bản địa. Ôrianaa, cao một mét sáu lăm, nặng hơn sáu chục ký, hai năm trước từng học Khoa tiếng Việt trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội, nay vừa tốt nghiệp Khoa Quốc tế trường Đại học Quốc gia Mông Cổ. Ôrianaa có tên Việt Nam là Hà, biệt danh Hà Tiểu Muội.

Thiếu phụ luôn luôn cặp kè với Viên Công Công là phu nhân mới của ông, có tên Sursit, đã đứng tuổi, nhưng có hai lúm đồng tiền, đôi mắt to đen láy, lúc nào cũng như cười nên trông trẻ hơn mọi cô gái. Viên Công Công đặt tên Việt cho chị là Hoa, chúng tôi thầm liếc nhìn ba vòng đo và thống nhất ngay tên gọi: Hoa Đại Tỷ.

Có thêm gái đẹp, chiếc xe như con tuấn mã biết nịnh đầm tung vó trên thảo nguyên. Xe tay lái nghịch tám chỗ, nhưng phải chứa thêm một hành khách, nên bốn khách ngồi ghế cuối bị hành... xác nhiều lúc đến khó thở.

Được hưởng trực tiếp cái thú đáo... mông là Tường Tiểu Tử và Nhương Tác Nghiệp. Ngồi bên Hà Tiểu Muội họ như bị tóp lại bởi cái mông quá cỡ của nàng, nhưng lại có những cảm giác trái ngược rất lạ: vừa muốn nàng bé nhỏ lại cho thoải mái, lại vừa muốn nàng cứ việc du... mông, choán hết cả chỗ của mình...

Bù lại, câu chuyện của Hà Tiểu Muội ba năm sống ở khu ký túc xá Thanh Xuân, Hà Nội, những chuyến đi Hạ Long, Đồ Sơn, Cửa Lò, những món phở, bún chả, riêu cua... của nàng, như kéo cả làng quê Việt cùng về trên đồng cỏ.

Thú vị nhất là được ngắm đôi bàn tay búp măng, trắng mịn, thon dài, trái ngược hẳn với vóc dáng đồ sộ của Hà. Và nghe nàng hát. Hà có giọng hát thật mê hồn.

Trong vắt và vang ngân. Những bài du ca thấm đẫm giai điệu thảo nguyên, đến nỗi nhắm mắt lại, cứ tưởng chính tiếng hát của nàng chứ không phải chiếc xe con đen bóng đang đưa ta đi trên đồng cỏ.

Trên đồng cỏ Chiêu Kỳ Hiệp ngã ngựa

Giữa thảo nguyên quan huyện đón khách văn

Tiếng hát ấy, buổi tối, khi chủ tịch của năm huyện thuộc tỉnh Silinger tiếp chúng tôi ngủ lại trong khu lều trại giữa đồng, còn làm thất điên bát đảo bao nhiêu người.

Sẽ không bao giờ tôi quên, khi Hà nâng chén rượu Chinggis Khan cùng cạn và bảo: “Em với anh cùng song ca một bài tiếng Việt. Cao cao bên cửa sổ, có hai người yêu nhau”. Tôi chữa lại: “Nghiêng nghiêng bên đồng cỏ, có hai người yêu nhau...”.

Chúng tôi vừa nhìn vào mắt nhau vừa hát. Quên béng cả U60. Hát liền mấy bài Quan họ, Cây trúc xinh, Người ơi người ở đừng về... Và cuối cùng, tất cả tiệc rượu đều đứng cả dậy, vừa vỗ tay vừa giữ nhịp cho chúng tôi hát: “Việt Nam - Hồ Chí Minh”.

* * *

Lại nói về Chiêu Kỳ Hiệp. Sau món pótực đặc sản truyền thống của bạn buổi trưa, buổi tối ông quyết từ chối lời mời chiêu đãi tại nhà hàng Chinggis của Hội Nhà văn Mông Cổ.

Suốt bao nhiêu năm làm lính pháo ở chiến trường Quảng Trị khốc liệt, giấc mơ duy nhất của ông là mỗi bữa được hai chiếc bánh chưng cỡ đại và hai quả chuối.

Thời kỳ làm Chánh văn phòng Hội Nhà văn, ông vẫn giữ nguyên ước mơ ấy. Bây giờ sang nước bạn, cái dạ dày quá cỡ của ông vẫn không sực nổi những hải vị, sơn hào...

- Các vị cứ đi. Tôi ở nhà. Đã chuẩn bị sẵn bữa tối đây rồi...

Nhìn cái dáng cao lớn phương phi như một lý trưởng thường ngày, nay gầy tọp đi, thiểu não, lại thấy ông chìa ra mấy bánh lương khô và nửa va ly mì tôm, chúng tôi bảo nhau tức tốc phải họp đoàn.

Phải đưa ra kiến nghị với bạn. Cho chúng tôi xơi rau muống với cơm tẻ là đủ. Toàn Đại Nhân tôi có mang theo sấu của Hà Nội. Sấu dầm rau muống là tuyệt nhất. Cùng lắm, đoàn chúng tôi cử ra ba người xơi pótực, còn lại cho hai suất rau...

Phải thuyết phục mãi, Chiêu Kỳ Hiệp mới đến nhà hàng Chinggis. May mà bạn là những người rất dễ tính. Ông Chủ tịch Hội và ông Tổng biên tập báo Văn học đến trước và gọi món xơi trước. Khách đến sau, gọi gì tùy thích. Quán này đông nghịt khách Âu, Mỹ, Nhật Bản, lại có ca nhạc dân tộc, nên phần nào đã giúp Chiêu Kỳ Hiệp lấy lại tinh thần.

Tưởng mọi việc sẽ vui vẻ qua đi, nào ngờ buổi trưa, khi đoàn dừng lại ở huyện Barunkhara, cách thủ đô gần 200 cây số, và đến thăm một trại chăn thả thì lại nảy sinh vấn đề.




Số là, ông Chủ tịch, Khanja Đavakhu, một nhà văn, cùng bà Phó Chủ tịch huyện năm ngoái đều đã sang thăm và học tập kinh nghiệm xóa đói giảm nghèo của Việt Nam.

Biết khách Việt Nam đến thăm, cả huyện đã náo nức chờ đón cả tuần nay. Làm việc với huyện xong, lãnh đạo huyện liền dẫn khách xuyên đồng cỏ đến thăm một gia đình chăn nuôi giỏi nhất huyện.

Vừa nhìn thấy những đàn cừu đông đúc như những cục bông vón trên thảm xanh, những đàn ngựa đứng dầm chân dưới nước sông trong vắt, một lều bạt trắng xoá đang toả khói nghi ngút giữa buổi trưa hanh vàng như mật ong, Phục Bạch đầu đã nằm lăn giữa thảm cỏ, thốt ra những lời cảm thán tới trời xanh: “Các ông ơi, chết cũng đáng rồi. Làm sao mà có những ngày thần tiên đến thế này”.

Bà chủ nhà và mấy cô con gái, váy áo súng sính, má đỏ hây hây mời khách vào trong lều. Đó là một nhà tròn, khung gỗ có thể tháo dỡ dễ dàng, đường kính khoảng mười mét, lát sàn gỗ, xung quanh bao kín bởi một loại mền đặc biệt được ép từ lông cừu, dày như một tấm chăn chiên. Sống trong lều vải, mùa đông ấm, mùa hè mát như trong phòng máy lạnh.

Một vò sữa ngựa lớn đã đặt sẵn giữa nhà. Những chiếc bát bằng bạc nhiều cỡ được chạm trổ tinh vi, những thìa đũa cũng bằng bạc được mang ra mời khách.

Theo Viên Công Công, giá một chiếc chén bạc nhỏ không dưới 100 đôla, còn chiếc bát bạc lớn có chạm trổ tinh vi kia thì không thể dưới 300 đôla. Nhìn bộ đồ bạc tiếp khách, người ta biết ngay gia chủ là thuộc dạng trung lưu hay thượng lưu.

Viên Công Công còn cho biết, cho đến bây giờ người Mông Cổ vẫn không có thói quen khóa cửa khi ra khỏi lều. Từ xưa đã thế rồi. Mỗi khi ra khỏi lều để đi chăn thả gia súc, bao giờ chủ nhà cũng chuẩn bị sẵn nồi, bát đũa, sữa ngựa, pho mát, bánh mỳ, thức ăn và nước để cạnh bếp.

Để đề phòng những người từ xa tới. Họ có thể sa cơ lỡ bước, có thể đói khát hoặc bị săn đuổi. Những khi cơ nhỡ ấy, khách chỉ việc châm lửa nhóm bếp, thế là đã có một bữa ăn cầm hơi để rồi lại đi tiếp.

- Một mỹ tục đầy tính nhân văn - Nhương Tác Nghiệp vừa xuýt xoa vừa mở máy ghi âm tác nghiệp - Thế còn những đống đá bên đường?

Ở trên đỉnh đồi có tượng đài Hồng quân Liên Xô, ở sân chùa lớn Canđăng giữa Thủ đô Ulanbato và trên đường đi thỉnh thoảng vẫn gặp một đống đá to, chính giữa dựng một cây cột gỗ có treo rất nhiều khăn bằng lụa đủ các màu xanh, trắng, vàng, đỏ...

- Đấy là cây Ôbôn và khăn Khađắc, biểu trưng cho văn hóa tâm linh Mông Cổ. Do khí hậu khắc nghiệt, mùa đông dài, tuyết phủ trắng xóa mấy tháng liền, người dân quý màu xanh của cây, của trời vô cùng. Mỗi cây mọc bên đường đều được nâng niu chăm sóc.

Ai đi qua cũng tự tay lấy một hòn đất bỏ vào gốc cho cây sống tươi tốt. Lâu ngày tục lệ này biến thành tục trồng cây ô bôn. Người ta tạo ra những đống đá ven đường, thường là ở những nơi nhiều người lui tới. Ai qua cũng nhặt một hòn đá bỏ vào.

Giữa đống đá, người ta trồng một cọc gỗ cho mọi người buộc những khăn Khađắc, một chiếc khăn tượng trưng cho hạnh phúc, sự sinh sôi nảy nở. Khăn Khađắc ngày nay được trao tặng nhau như một kỷ vật của tình bạn, tình hữu nghị...

Bà chủ múc sữa ngựa ủ chua trắng sánh ra các bát, tự tay dâng đến từng người. Mùi sữa ngựa chua chua, hoi hoi, khó hợp khẩu vị với dân ăn rau muống. Tôi bỗng nhớ tới hương vị sầu riêng Nam Bộ. Sữa ngựa ủ chua của Mông Cổ cũng gây cho khách Việt cảm giác như người Tây thưởng thức trái sầu riêng vậy.

Khi ông chủ, một người có gương mặt và dáng vẻ đặc trưng cho xứ sở, bước vào lều thì không khí náo nức hẳn. Chủ tịch huyện giới thiệu:

- Đây là một anh hùng của huyện Barun Khara. Đã từng đoạt hai huy chương vàng toàn Mông Cổ về kỷ lục cưỡi ngựa bắn cung. Về chăn nuôi, là một đại kiện tướng. Nếu như toàn Mông Cổ có tới 34 triệu gia súc, bình quân 17 con một người, thì riêng gia đình ông Traragan này đã có hơn nghìn cừu, bò và ngựa.

Huyện chúng tôi hàng năm không nhận ngân sách mà vẫn đóng góp tới 4 tỷ tugrug (đơn vị tiền Mông Cổ, 1.100 Tg tương đương 1 USD) cho ngân sách nhà nước. Vì huyện chúng tôi có mỏ vàng, một năm thu 7 tấn vàng, bằng nửa số vàng cả nước. Vì huyện chúng tôi có những anh hùng lao động như ông Traragan đây...

Rượu Chinggis được rót đầy ra các bát. Một mâm đại thịt dê được bưng lên. Riêng đĩa tim gan dê đã đầy ngộn một khay to. Những chiếc sườn dê nóng hôi hổi được chuyền từ tay chủ tới tay khách. Trăm phần trăm. Ngôn ngữ của rượu không cần phiên dịch.

Chợt nghe huỵch một tiếng ngoài lều. Tôi vội nhoài khỏi mâm tiệc. Thì ra Chiêu Kỳ hiệp có lẽ vì quá sợ hãi bởi những mâm thịt dê, đã lén ra khỏi lều từ lúc nào, cũng có thể vì phải nhịn ăn mấy hôm nay nên thiếu dưỡng chất, nên vừa định cưỡi lên con ngựa cho Nhương Tác Nghiệp chụp ảnh, đã bị chú ngựa hất ngã huỵch trên đồng cỏ.

Quả thật là:

“Cưỡi chiến mã ăn rau sao cưỡi nổi

Đáo xứ Mông càng lắm chuyện nhớ đời”.

Bút ký của Hoàng Minh Tường

Việt Báo (Theo_Tien_Phong)