Xin chào Vấn Đạo:
Mình xin trả lời thắc mắc của bạn về việc tại sao Giôsuê tiêu diệt tất cả các thành của dân Canaan, không những thế mà còn đốt trụi và diệt hết các dân cư trong thành đó( Kinh Thánh gọi là án Tru Hiến)
Thứ nhất, bối cảnh lịch sử của sách Cựu Ước, đặc biệt là Ngũ Thư.
Các sách này dựa vào các sự kiện lịch sử xảy ra vào thế XIII TCN, tức là cách chúng ta hơn 3300. Còn văn bản chính thức của các sách này không phải do chính ông Môsê hay Aharon hoặc Giôsuê biên soạn mà là đời sau, vào khoản thế kỷ thứ VI TCN, cách nay 2600 năm, cách các sự kiện được kể trong sách hơn 7 thế kỉ.
Thứ hai, cách trình bày của đoạn văn
theo nghĩa đen là sách tường thuật về chiến tranh, về sự chiến thắng, sự tranh đoạt và tàn sát của Israel trên các sắc dân Canaan dưới sự phù trợ của Thiên Chúa. Nhưng phải chăng Kinh Thánh nói về các sự kiện này nhằm trình bày sự tàn bạo của dân Israel và xa hơn là hình ảnh của một Thiên Chúa tàn độc? Thưa không! Trong từ ngữ của Kinh Thánh, từ "Herem" có nghĩa như sau:
- Một lời khấn qua đó người ta cung hiến một cách dứt khoát (nghĩa là không thể chuộc lại) điều gì đó (người, súc vật hay của cải) cho Thiên Chúa. Trong trường hợp thánh chiến, người ta cung hiến tất cả chiến lợi phẩm (người cũng như của cải) cho Thiên Chúa: điều này đưa tới “án tru hiến”, tức là tiêu diệt tất cả nơi phe bại trận;
- Hình phạt trục xuất khỏi cộng đoàn trong một số trường hợp: hình phạt nặng nhất có thể đưa tới án tử hình.
Về việc thi hành “án tru hiến” đối với các thành bại trận, chúng ta cần phân biệt hai thời điểm : thời điểm các sự kiện xảy ra (thế kỷ XIII tCN) và thời điểm các bản văn được soạn thảo (thế kỷ VI).
Các dữ kiện lịch sử về việc thi hành án tru hiến rất ít: sách Dân số (21,1-3) và Thủ lãnh (1,13) nói tới việc hai anh em Si-mê-on và Giu-đa thi hành án tru hiến khi chiếm thành Khooc-ma thuộc xứ Ca-na-an. Sách Giô-su-ê (chương 6) kể việc dân Ít-ra-en chiếm thành Giê-ri-khô, rồi “phóng hỏa đốt thành cũng như tất cả những gì trong đó”, trừ gia đình cô Ra-kháp là người đã trợ giúp những người Ít-ra-en do-thám trước đó.
Còn Sách Sa-mu-en (1Sm 15) kể lại việc vua Sa-un (thế kỷ XI) đã không thi hành đầy đủ án tru hiến đối với dân A-ma-lếch. Sau vua Sa-un thì người ta không còn thấy việc thi hành án tru hiến nữa, trừ 1V 20,42 theo đó thì một vị ngôn sứ vô danh nào đó đòi phải thi hành án này. Đàng khác án tru hiến chỉ được thi hành trong xứ Ca-na-an mà thôi, chứ không phải đối với những thành ở xa (Đnl 20,15-18); lý do là “chúng (dân Ca-na-an) sẽ không dạy anh em học đòi mọi điều ghê tởm chúng làm để kính các thần của chúng, khiến anh em phạm tội nghịch cùng ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa của anh em”. "Mọi điều ghê tởm" Đó là việc lột da tù binh ở Assiri, tế tà thần Molốc bằng chính con đẻ, v.v...
Thứ ba, nguyên nhân thi hành án tru hiến:
Khi đọc Kinh Thánh Cựu Ước, không ít lần ta bắt gặp việc Thiên Chúa ra tay hủy diệt các thành như Sođôm, Romôra, hoặc tuyên án diệt loài người như Lụt Hồng Thủy.... Vậy tại sao Chúa lại làm như vậy? Xin thưa là vì con người quá tàn ác không thể nào hoán cải được (Ông bà ta có câu: "Thiên bất dung gian", Trời không thể chấp nhận cái ác, không ít câu chuyện ngụ ngôn về việc kẻ này người kia bị sét đánh: mẹ con nhà Cám chẳng hạn) buộc lòng Thiên Chúa phải trừng phạt họ. Mà Chúa đâu có làm liền án phạt, trăm lần đủ trăm, Chúa đích thân xuống xem tận mắt tội lỗi của họ thế nào: Sáng Thế Kí chương 18, câu 20-21 chép: "ĐỨC CHÚA phán: "Tiếng kêu trách Xơ-đôm và Gô-mô-ra thật quá lớn! Tội lỗi của chúng quá nặng nề! Ta phải xuống xem thật sự chúng có làm như tiếng kêu trách đã thấu đến Ta không. Có hay không, Ta sẽ biết." hoặc sai người này người kia đến để răn bảo nhưng các tường thuật Kinh Thánh chép: họ giết người này, tống giam người kia, hành hạ người nọ. Vậy chính con người tự kết án mình làm cho mình mất cơ hội sám hối để được sống.
Như vậy, Cựu Ước mặc khải một Thiên Chúa vừa nhân từ vừa công chính. Khi hai ý niệm ấy xem ra xung đột nhau, thì thường lòng nhân từ và thương xót chiến thắng. Các ngôn sứ đã ghi lại lời chứng của chính Thiên Chúa:
“Ta sẽ không hành động theo cơn nóng giận, sẽ không tiêu diệt Ép-ra-im nữa, vì Ta là Thiên Chúa, chứ không phải người phàm. Ở giữa ngươi, Ta là Đấng Thánh, và Ta sẽ không đến trong cơn thịnh nộ” (Hs 11,9).
hoặc:
“Chẳng lẽ Ta lại vui thích vì kẻ gian ác phải chết - sấm ngôn của ĐỨC CHÚA là Chúa Thượng - Ta lại không muốn cho nó từ bỏ đường lối của nó mà được sống sao?” (Ed.18,23).
Như vậy, án tru hiến và chiến tranh lại trình bày một ý nghĩa khác về Thiên Chúa là Đấng Xét Xử các chư dân nhưng cũng là Đấng Thương Xót.
Thứ tư: giá trị luật Môsê chỉ là tạm thời.
Luật Mô-sê được ban bố nhằm giáo dục con người một cách tiệm tiến : vì thế theo kế hoạch của Thiên Chúa, luật ấy chỉ có giá trị tạm thời. Đức Giê-su đã giải thích cho những người Pha-ri-sêu vì sao ông Mô-sê cho phép người ta ly dị : “Vì các ông lòng chai dạ đá, nên ông Mô-sê đã cho phép các ông rẫy vợ, chứ thuở ban đầu, không có thế đâu’ (Mt 19,8). “Thuở ban đầu”, tức là ý định nguyên thủy của Thiên Chúa như được nói trong sách Sáng thế. Luật Mô-sê có mục đích dẫn dắt những người « lòng chai dạ đá » dần dần đến với Đức Ki-tô là A-đam mới của nhân loại. Chính Đức Ki-tô kiện toàn Luật Mô-sê bằng lời dạy và gương sống của Người.
Thứ năm: Hình ảnh sự trung thành của ông Giôsuê:
Cần lưu ý là tác giả sách này cũng là một trong những tác giả đã biên soạn quyển Giô-su-ê. Đứng sau các biến cố những 7 thế kỷ, tác giả muốn trình bày ông Giô-su-ê như một vị anh hùng dân tộc, nên đã cường điệu một số sự việc để đề cao các chiến công của ông. Đàng khác tác giả nhấn mạnh tới việc ông Giô-su-ê thi hành cách trung tín mệnh lệnh của Thiên Chúa để gìn giữ cho Dân khỏi bị lây nhiễm với lối sống của dân Ca-na-an. Thánh chiến với án tru hiến trong sách Giô-su-ê và sách Đệ-nhị-luật là một chủ đề tôn giáo nhằm đề cao sự tinh ròng của niềm tin vào Thiên Chúa, sự trung tín với giao ước; nó biểu lộ một sự đọc lại, một suy tư hậu thời về các biến cố quá khứ, và như vậy nó có tính cách lý thuyết hơn là thực tế lịch sử. Nói cách khác, sau nhiều thế kỷ sống chung đụng với các dân ngoại, dân Ít-ra-en đã nhiều lần sa ngã vào tội thờ tà thần của họ, bắt chước lối sống vô luân của họ;vì thế tác giả sách Giô-su-ê và sách Đệ-nhị-luật muốn đề cao lối sống nghiêm nhặt của cha ông (tuyệt đối không chấp nhận ảnh hưởng của các dân ngoại) như một lý tưởng tôn giáo cho các thế hệ về sau.
![[THẾ GIỚI VÔ HÌNH] - Mã nguồn vBulletin](images/misc/vbulletin4_logo.png){kind=logo}
