Người “thu gom” vàng của vua Hàm Nghi

Người “thu gom” vàng của vua Hàm Nghi
(14/02/2011)

http://www.baovanhoa.vn/Controls/Thu...214/T16-A1.gif
Người con trai của cụ Triều tại căn nhà của cụ
VH- Cách đây 57 năm, ông được Khu ủy khu Bốn cử vào Tuyên Hóa, Quảng Bình thực hiện chuyến công tác đặc biệt “thu gom” vàng của vua Hàm Nghi được nhân dân ở đây phát hiện. Sau ba tháng, ông cùng cộng sự của mình hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ khi gom được 113 kg vàng nộp cho Ngân hàng khu... Đó là ông Nguyễn Văn Triều. Những ngày đầu xuân Tân Mão, tôi có dịp viếng thăm nhà và đọc những trang hồi ký của ông.

Chuyến công tác đặc biệt

Sáng mồng 6 Tết Tân Mão, đã hẹn trước với người con trai của ông Nguyễn Văn Triều, tôi tìm đến căn nhà nhỏ tại thôn Cam Vũ, xã Cam Thủy, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị nơi ông sống trước đây. Đón chúng tôi ngoài người con trai còn có thêm em gái ruột của ông nay đã ngoài 80 tuổi. Qua lời kể của người em gái và con trai thì thời Pháp thuộc, ông tốt nghiệp trường Kỹ nghệ thực hành ở Huế. Nhưng sớm giác ngộ cách mạng, trong quá trình học tập đã tham gia các phong trào yêu nước của học sinh, sinh viên thời đó nên đã không ít lần bị đuổi học, cắt học bổng... Ra trường đi làm, ông cùng anh em công nhân tham gia nhiều phong trào yêu nước khác. Chán cảnh bị áp bức, bất công... ông bỏ về quê sinh sống và hoạt động.

Mùa thu năm 1945, ông tham gia cướp chính quyền ở quê nhà, sau đó trở thành Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính huyện Cam Lộ. Năm 1954, tập kết ra Bắc tại Nghệ An và được điều về công tác tại Khu Tài chính. Thời gian này, tỉnh Quảng Bình điện ra báo với Liên Khu ủy hiện ở Quảng Bình, nhân dân vùng Tuyên Hóa vừa tìm được vàng của vua Hàm Nghi chôn cất cách đó 70 năm. Do đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, nên thường vụ quyết định Khu Tài chính cử một cán bộ giỏi nghiệp vụ, lại có khả năng làm tốt công tác dân vận để vận động người dân nộp vàng cho Chính phủ... Thế là Bí thư Thường vụ Khu ủy lúc bấy giờ là Hoàng Diệm gọi ông sang và cử đi ngay chuyến công tác đặc biệt này.

Nhận nhiệm vụ, ông tức tốc đạp xe từ Nghệ An vào Quảng Bình. Vừa vào đến Quảng Bình, ông lấy một Trưởng phòng kế toán Ty Tài chính, 1 tiểu đội cận vệ của tỉnh tức tốc lên gặp Huyện ủy Tuyên Hóa. Thế nhưng khi đến Huyện ủy Tuyên Hóa thì được báo tại Khe Ve, nhân dân vừa phát hiện thêm một điểm chôn vàng của nhà Vua nữa. Theo chủ trương ban đầu, đoàn công tác đặc biệt chỉ đến thôn Cát Đặng ở gần Quy Đạt vận động nhân dân nộp lại vàng cho Chính phủ. Nhưng nay lại thêm thôn Khe Ve nằm cách xa thôn Cát Đặng ngót cả ngày đường. Trong khi đó, Ty Tài chính báo lên hết người. Vậy là đoàn buộc phải chia ra làm hai, ông trực tiếp ở lại thôn Cát Đặng với 3 cảnh vệ, còn lại cử trưởng phòng kế toán Ty Tài chính cùng một số anh em lên Khe Ve để nắm tình hình, ngăn chặn người ngoài vào mua vàng. Còn ông phải chạy đi chạy lại giữa hai nơi 3 ngày một lần để nắm được tình hình và bố trí công việc.

Ba tháng thu gom được 113 kg vàng

Mặc dù đã xem xét tình hình và phân công công việc đâu vào đó, song nhiệm vụ đặt ra là làm sao vận động được nhân dân tự giác đem số vàng đào được của vua Hàm Nghi trước đó nộp lại cho Chính phủ. Đây là nhiệm vụ không dễ bởi vàng thì ai mà không ham. Trong khi đó, đã bắt đầu xuất hiện người lạ từ Hà Nội vào thu mua vàng mang đi. Vậy là một mặt ông vừa vận động nhân dân tự giác nộp vàng, mặt khác tìm cách ngăn chặn tình trạng mua bán, vận chuyển vàng trái phép đang diễn ra.

Việc vận động nhân dân nộp vàng mặc dù gặp phải một số khó khăn song nhờ làm tốt công tác tư tưởng, nên liên tục ngày nào cũng có hàng đoàn người trong thôn đến nộp vàng. Người nhiều thì năm, bảy cân, người thì năm, ba lạng... Công tác thu nhận vàng của nhân dân mang đến nộp đảm bảo đầy đủ nguyên tắc tài chính, không suy suyển tí nào, lại có ghi biên bản và biên lai đầy đủ.

Cũng phải mất 3 tháng gian khổ, cả Khe Ve và Cát Đặng đoàn đã tập trung được 113kg vàng. Sau đó thuê dân công áp tải về tỉnh, rồi thuê 1 ô tô cùng với một tiểu đội cận vệ áp tải đưa ra khu nộp cho Ngân hàng khu an toàn. Việc thu gom vàng không gây xáo trộn trong nhân dân mà ngược lại nhiều người dân ủng hộ. Nhiều người dân còn tin đây là vận nước đã đến, hòa bình vừa được lập lại thì dân nộp vàng lên cho Chính phủ để kiến thiết đất nước. Vàng này là vàng của dân thì nay được trả lại cho Chính phủ để lo việc cho dân.

Nguyễn Hiếu

Người “thu gom” vàng của vua Hàm Nghi: Lần tìm nguồn gốc số vàng
(18/02/2011)

http://www.baovanhoa.vn/Controls/Thu...110218/a12.gif
Ông Nguyễn Văn Triều tại một hội nghị ngành năm 1962
VH- Trong tổng số 113 kg vàng mà nhân dân nhặt được của vua Hàm Nghi nộp lại cho đoàn có nhiều loại khác nhau. Loại nhỏ và nhiều là tiền đồng được ghi bốn chữ Hán có đường kính khoảng 0,025m, dày 0,001m. Loại đồng tiền to cỡ 1 lạng, loại 5 lạng như thẻ bài ngà của các quan và loại lớn 25 lạng. Tất cả đều có khắc bốn chữ “Hàm Nghi Kim Bửu”.

Lần tìm nguồn gốc

Theo lời kể người con trai cụ Nguyễn Văn Triều, lúc còn sống, ông cụ thường kể cho con cháu nghe về chuyến công tác đặc biệt của mình và những tình tiết liên quan đến việc phát hiện và tìm ra nơi chôn cất vàng vua Hàm Nghi.

Hơn nữa, tham khảo cuốn Hồi ký của ông Triều để lại có đoạn viết: “Tìm hiểu trong dân thì lúc bấy giờ có một cụ già đã 80 tuổi, cụ nói: Năm Ất Dậu trước, kinh thành Huế thất thủ, lúc ấy tôi đã 10 tuổi, một buổi sáng sớm thấy ngựa voi, lính tráng tán lọng đi vào thôn. Mọi người hoảng sợ bỏ chạy vào rừng, quan quân tầm nã bắt được 30 người dân lực lưỡng. Sau đó, bắt họ đào hố gần gốc cây cổ thụ, đào sâu xuống tận đáy khe rồi đổ vàng xuống đó chôn, đầm nện kỹ, xóa mọi dấu vết. Để giữ bí mật, tất thảy 30 người dân trên đều bị giết chết. Thế là biết có vàng chôn nhưng không biết chỗ nào. Qua 70 năm mưa lụt, nước lũ xói mòn, gốc cây cổ thụ cũng bị cuốn trôi, đất đá xói hết vàng mới lộ ra”.

Việc phát hiện ra vàng của vua Hàm Nghi cũng được ông Triều ghi chép lại tỉ mỉ như sau: “Theo tập quán thôn Cát Đặng, lúc sáng sớm đàn bà, con gái cả thôn xuống khe mò cua, bắt cá (vì sáng sớm còn lắm sương mù chưa đi làm được). Một cháu nhỏ của một gia đình cuối xóm nhặt được một đồng tiền vàng mà cháu không biết là thứ gì, cháu chạy lại hỏi bố thì bố biết là vàng. Rồi ông bố liền bảo con trai xuống suối mò cua bắt cá như thường lệ. Còn hai vợ chồng thì dùng quang gánh xuống khe đào vàng rồi khiêng lên nhà giấu kỹ. Các nhà xung quanh thấy hai vợ chồng khiêng gì mà đã 6, 7 lượt, sinh nghi nên họ chạy đến xem. 2 vợ chồng mới nói là không biết thứ gì. Lúc đó dân làng mới thét lên là vàng, vàng của vua Hàm Nghi. Cả làng tập trung đào bới... Để giữ kín việc này, họ góp nhau người nhiều kẻ ít ủng hộ cho tổ chức nông hội của thôn để làm quỹ. Do nông hội thôn sợ bị kỷ luật nên mang cả ki lô vàng về báo cáo Huyện ủy, Huyện ủy báo cáo lên tỉnh, tỉnh báo cáo lên Liên khu.

Còn việc phát hiện vàng ở Khe Ve là do ba anh em làm nghề đánh cá trong thôn này phát hiện trong một lần đi nương rẫy. Trong khi đào tìm kiếm vàng bị lộ, thế là cả xóm, cả thôn, người ở các vùng lân cận khác biết kéo đến đào bới theo. Đáng chú ý có một người ở tận Hà Nội bí mật vào thu mua được hơn 1kg vàng, nhưng sự việc bị lộ phải đem nộp trở lại, người này tiếc quá về sau phát bệnh. Tuy nhiên, người này mới mua chưa kịp trả tiền nên cũng không thiệt hại gì”.


http://www.baovanhoa.vn/upload/20110218/T16-A2.gif
Huân chương Kháng chiến của ông do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký

Mua vét hàng ở chợ... để thưởng cho nhân dân

Sau khi áp tải số vàng trên ra nộp cho Ngân hàng Khu an toàn, Khu thưởng cho 2 tấn thóc và 1 triệu đồng bạc tài chính để vào mua quà thưởng cho dân. Vậy là một Hội đồng khen thưởng ngay lập tức được thành lập. Hội đồng thành lập xong triển khai ngay một chiến dịch mua vét hàng hóa ở chợ Đồng Hới (Quảng Bình) như đồ len, áo len, chăn len, vải trắng vải đen... mua sạch cả chợ đem biếu cho dân. Nông dân thì được thưởng trâu cày kéo, người làm nghề đánh cá được thưởng thuyền, lưới... Đặc biệt, có một bà cụ được thưởng một cỗ quan tài để lo hậu sự sau này. Còn lại tổ chức một bữa liên hoan linh đình cho nhân dân hai xã.

Hoàn thành công việc được giao, ông Triều trở ra Bắc và tiếp tục giữ thêm nhiều chức vụ khác mà Đảng và Nhà nước phân công cho đến khi về hưu, sống cuộc đời thanh đạm. Năm 1997, Ủy ban nhân dân huyện Cam Lộ đã tặng cho ông 5 triệu đồng sửa sang lại căn nhà tranh đã xuống cấp mà ông đang sống. Một năm sau thì ông mất.

Mặc dù tham gia hoạt động cách mạng từ những ngày đầu nhưng đến nay, ông Nguyễn Văn Triều vẫn chưa được công nhận là cán bộ tiền khởi nghĩa. Bà Nguyễn Thị Bài, em gái ông Triều cho chúng tôi biết: “Anh trai tôi tham gia hoạt động cách mạng từ những ngày đầu của cuộc khởi nghĩa cướp chính quyền năm 1945 nhưng đến nay vẫn chưa được ghi nhận. Ước muốn của tôi cũng như con cháu trong gia đình mong cụ được ghi nhận công lao xứng đáng để con cháu tự hào, tiếp nối truyền thống gia đình”.

Trao đổi về vấn đề này với Bí thư Đảng ủy xã Cam Thủy Nguyễn Thế Vỹ, ông cho biết: “Đối với trường hợp ông Nguyễn Văn Triều vẫn chưa được công nhận cán bộ tiền khởi nghĩa làm chính quyền xã rất băn khoăn. Bởi hiện những người đồng chí, đồng đội của cụ đều đã chết hoặc hi sinh nên không còn ai có thể xác nhận. Còn trong hồ sơ thì cụ chỉ ghi tham gia cướp chính quyền từ tháng 8.1945. Do vậy, hiện nay Thường vụ Đảng ủy đang tiến hành họp để lấy ý kiến về vấn đề này”.

Nguyễn Hiếu