hỏi về thiền Vô Sắc ?

[hoasenngancanh]

xin hỏi ai có biết về thiền Vô Sắc không?

[hoasenngancanh]

Lý thuyết về 4 tầng thiền Vô Sắc giới, còn gọi là Tứ Không:

4 tầng thiền Vô Sắc giới				4 cõi Vô Sắc giới Phạm thiên (Tứ Không) = 4 cõi nhỏ
STT	Tầng thiền	Chi thiền	Số lượng	Cõi trời	Tên Cõi	Tuổi thọ
1	Hư không vô biên xứ thiền	Xả, Định	2	Sơ thiền (1 cõi)	Hư không vô biên xứ	20.000 đại kiếp trái đất
2	Thức vô biên xứ thiền	Xả, Định	2	Nhị thiền (1 cõi)	Thức vô biên xứ	40.000 đại kiếp trái đất
3	Vô sở hữu xứ thiền	Xả, Định	2	Tam thiền (1 cõi)	Vô sở hữu xứ	60.000 đại kiếp trái đất
4	Phi tưởng phi phi tưởng xứ thiền	Xả, Định	2	Tứ thiền (1 cõi)	Phi tưởng phi phi tưởng xứ	84.000 đại kiếp trái đất

1. Hư không vô biên xứ: Nhập vào đề mục "khoảng Không gian" bao la, rộng lớn, không gì cản trở, hoàn toàn thanh tịnh, bất động, không liên hệ vui buồn tĩnh lặng nữa, cao hơn tĩnh lặng của Tứ thiền Sắc giới, tập trung nhớ lại trạng thái tĩnh lặng của Tứ thiền khi nãy và tác ý tới Hư không vô biên, cho tới khi thấy mình hoà vào không gian rộng lớn, sáng chói, rực rỡ, thanh tịnh, không còn phân biệt ta và cảnh nữa, đó là tầng Sơ thiền của Tứ Không (thiền Vô Sắc giới) - tầng thiền Hư Không vô biên xứ.

2. Thức vô biên xứ: Sau khi nhập và xả Hư không vô biên xứ, nghĩ tới sự an tịnh hơn tầng này và không còn vướng mắc vào không gian chi phối sự hiện hữu của vạn vật, tập trung nhớ lại trạng thái tĩnh lặng của Hư không vô biên xứ để làm động lực tiến bộ, cho tới khi thấy mình hoà vào một sự Hiểu biết lan rộng, bao trùm vạn vật và chính mình, mình đã hoà tan vào tất cả vạn vật, không còn mảy may ý nghĩ phân biệt ta và người, chủ thể và đối tượng, nhưng trong trạng thái ấy tâm thức tự dưng hiểu biết tất cả, một cành cây ngọn cỏ rung động là tâm thức liền hay biết, không có cái gì trong vạn vật mà mình không hay biết bằng trực nghiệm của mình, đó là tầng Nhị thiền của Tứ Không - tầng thiền Thức Vô biên xứ.

3. Vô sở hữu xứ: Sau khi nhập và xả Thức vô biên xứ, nghĩ tới sự an tịnh hơn tầng này và không còn vướng mắc vào sự hiểu biết mọi trạng thái hiện hữu của vạn vật, tập trung nhớ lại trạng thái tĩnh lặng của Thức vô biên xứ để làm động lực tiến bộ, cho tới khi thấy mình hoà vào một trạng thái lan rộng, bao trùm vạn vật và chính mình, mình đã hoà tan vào tất cả vạn vật, không còn mảy may ý nghĩ phân biệt ta và người, chủ thể và đối tượng, không còn chấp giữ bất kỳ điều gì trong nhận thức ta và người, chủ thể và đối tượng, tất cả đều rỗng không, nhẹ nhõm nhưng trong trạng thái ấy tâm thức tự dưng hiểu biết tất cả, vật thế nào thì tâm ta cảm nhận y như thế ấy, đó là tầng Tam thiền của Tứ Không - tầng thiền Vô Sở hữu xứ.

4. Phi tưởng phi phi tưởng xứ: Sau khi nhập và xả Vô Sở hữu xứ, nghĩ tới sự an tịnh hơn tầng này và không còn vướng mắc vào không gian bao trùm vạn vật cũng như sự hiểu biết về sự tồn tại của vạn vật, tập trung nhớ lại trạng thái tĩnh lặng của Vô Sở hữu xứ để làm động lực tiến bộ, cho tới khi thấy mình hoà vào một trạng thái bao la rộng lớn, bao trùm vạn vật và chính mình, mình đã hoà tan vào tất cả vạn vật, không còn mảy may ý nghĩ phân biệt ta và người, chủ thể và đối tượng và cũng không còn thấy được bất kỳ một cái gì hay vật thể gì nữa, nhưng cũng không phải không còn hay biết cái gì. kinh sách mô tả là một trạng thái cực kỳ vi tế như là không còn tâm thức ở đó nhưng cũng không phải là không còn tâm thức nữa, vì vẫn còn cái biết mơ hồ nào đó. Người ta gọi trạng thái đó là tầng Tứ thiền của Tứ Không - tầng thiền Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

Bốn tầng thiền Vô Sắc còn gọi là Tứ Không vì đều có thuộc tính giống nhau là chỉ có 2 chi thiền Xả và Định, đều lấy trạng thái rỗng không trong tâm thức làm đề mục để nhập định, và chúng sanh các cõi này đều không có hình dáng vật chất nên mới gọi là Vô Sắc.

[hoasenngancanh]

Việc lựa chọn một đề mục để tập luyện sự quan sát tiến trình diễn tiến phải dựa trên nền tảng Định phải có thì mới luyện tập sự quan sát rõ ràng được, nhờ đó mà Tuệ giác có thể xuất hiện trong tâm trí và qua đó sẽ mang lại sự hiểu biết thế nào là tính chất Vô Thường, Khổ não, Vô Ngã của các pháp hữu vi. Nhờ hiểu biết rõ ràng (Tuệ) các tính chất quy luật hiển nhiên đó, tâm thức sẽ được rèn luyện khả năng thấu hiểu nhanh chóng các tính chất hiển nhiên đó để có thể dễ dàng buông bỏ những dính mắc chấp thủ vào sự ngon ngọt, êm ái, ưa thích vào các pháp hữu vi đáng ưa thích cũng như vượt qua được những cảm xúc bất an, thù nghịch với những pháp hữu vi đáng ghét. Ghét hay ưa thích cũng là những phản ứng của một tâm thức chưa có trải nghiệm bằng Tuệ giác về bản chất hiển nhiên của pháp hữu vi, khi hiểu rõ ràng bằng sự thực nghiệm sẽ dẫn tới sự nhàm chán, buông bỏ và chấm dứt những thói quen cũ (tập khí) trói buộc tâm thức vào những thứ tạm bợ dễ bị thay đổi do nhân duyên tác động.

Nếu như tâm thức ghi nhận trạng thái chấm dứt của một tiến trình sinh-diệt, và dừng lại ở trạng thái bị diệt ấy, đó là tâm chánh niệm tỉnh giác như thật. Nếu tâm thức ghi nhớ ấn tượng sự chấm dứt của một pháp hữu vi và cứ suy niệm về trạng thái chấm dứt ấy mãi về sau thì sẽ tạo ra một sự mô phỏng trong tâm thức về sự chấm dứt ấy, tâm sở Tưởng mô phỏng lại, từ đó sinh ra một khoảng trống rỗng, an tịnh, yên lặng, rộng lớn không giới hạn trong tâm thức - tức lấy sự chấm dứt (pháp Không) làm đề mục cho sự tập trung chú ý, sẽ tạo ra thiền định về pháp Không, nói cách khác trạng thái tâm Không này thuộc về tầng thiền Vô Sắc đầu tiên - Hư không vô biên xứ định. Lúc này tâm thức đã vượt ra khỏi sự quan sát tự nhiên bản chất sinh-diệt của pháp chân đế (tự nhiên luôn trôi chảy, không ngừng nghĩ, đang diễn tiến như vậy) trong thiền Vipassana mà chuyển qua tập trung chú ý vào sự an tĩnh của tâm chế định Hư Không vô biên xứ, tức là thiền định Samatha dựa trên khái niệm giả lập (tục đế).

Nói cách khác quan sát sinh-diệt cũng chính là cách ức chế không niệm thiện niệm ác nên tâm thức lọt vào Không. Hành giả nhập vào trạng thái Không rộng lớn vô biên, nghĩa là Hư không vô biên xứ, để lọt vào cái Hư không vô biên này thì khi mình ngồi tu cố gắng ức chế không còn một niệm thiện niệm ác nào trong đầu của mình (dừng sự suy nghĩ lung tung, dừng luôn sự vui thích hay an lạc), rồi kéo dài cái niệm Không đó mà không phải là bị hôn trầm thùy miên. Trong Tạng Thư Sống Chết của Mật tông Tây Tạng có giải thích cái định Không là kéo dài khoảng trống giữa niệm đi trước và niệm đi sau (tức là sự sinh-diệt của tâm thức), trú vào khoảng trống đó là đạt được định Vô Sắc này.

Trạng thái tâm thanh tịnh này là trạng thái Ý thức không niệm, từ Ý thức không niệm này mới đi vào Hư không vô biên xứ được. Trạng thái này đạt được tình trạng ý thức không khởi vọng niệm, từ chỗ ý thức không vọng niệm thì trạng thái Không mới hiện ra. Trạng thái Không này đạt tới đó thì hiện ra trạng thái Không có gì hết, hoàn toàn không có cái gì hết, nhưng mình vẫn biết rõ cái Không đó. Nó không nhà, không cửa, không cây cối người vật, không mọi thứ. Tâm mình biết rõ hết nhưng chỉ biết cái Không này thôi, ngoài ra không còn biết gì nữa hết. Trạng thái Không này làm cho mình thấy cái gì cũng là Không, không có niệm, không có khởi ý, không biết gì được. chỉ là có cái Không ở đó thôi, chỉ còn cái biết Không thôi chứ không còn cái gì nữa hết.

Từ cái Không có gì hết này nếu tu tiếp, nếu ta không quấy nhiễu tâm, để nó tự vận hành, nó sẽ hoà nhập với đề mục thiền, nó sẽ tự đi vào định. Khả năng đó là một yếu tố tự nhiên của tâm. Đó là sự buông xả mọi thành kiến, suy nghĩ, quan điểm, chấp kiến của ta. Càng có thể buông xả, cuộc sống của ta càng dễ chịu hơn. Điều nầy đúng trong tu tập thiền định. Hành giả càng buông bỏ những gì mình từng nghe, từng tin, từng hy vọng, để chỉ ngồi xuống tọa thiền chú tâm, thì càng dễ hành thiền hơn. Tất cả mọi quan điểm, suy nghĩ đều bất lợi cho sự thực hành. Sau khi xả thiền, ta lại có thể trở về với những suy nghĩ, quan niệm của mình, nếu ta muốn. Nhưng thực ra chúng không lợi ích gì, chỉ là gánh nặng của ta. Nếu có thể buông xả, ta mới có thể tìm được chân lý trong ta, như vậy sẽ tiến lên Thức vô biên xứ và Vô sở hữu xứ.

...