Truyền kỳ về thanh long đao của Mạc Thái Tổ

[Bin571]

Truyền kỳ về thanh long đao của Mạc Thái Tổ


Nhà Mạc khởi đầu bằng việc vua Mạc Thái Tổ lên ngôi ngày 15/6/1527, sau khi giành được quyền lợi từ vua Lê Cung Hoàng (triều Lê sơ) và chấm dứt khi vua Mạc Mậu Hợp cùng con là Mạc Toàn bị quân Lê - Trịnh do Trịnh Tùng chỉ huy đánh bại vào cuối năm 1592, tổng cộng là gần 66 năm định đô tại Thăng Long. Tuy nhiên, một số quan quân và thân vương nhà Mạc như Mạc Kính Chỉ, Mạc Kính Cung, Mạc Kính Khoan, Mạc Kính Vũ vẫn còn tiếp tục trấn thủ tại khu vực Cao Bằng đến tận năm 1677. Thời kì 1527 - 1592, trong lịch sử Việt Nam còn gọi là thời kì Nam - Bắc triều, triều đình nhà Mạc chỉ thực sự có quyền lực từ địa phận Ninh Bình ngày nay trở ra, còn từ Nam đất Ninh Bình trở vào trên danh nghĩa nằm trong tay nhà Lê -Trịnh.




Từ đường họ Mạc




Thăm Từ đường họ Mạc

Một ngày đầu năm 2011, nhân dịp du xuân, chúng tôi có dịp đến tham quan khu từ đường nhà mạc ở thôn Đài Thắng, xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng cách không xa Khu tưởng niệm Vương Triều Mạc. Tiếp đón chúng tôi là ông Mạc Văn Thiết, trưởng họ hiện nay của nhà Mạc. ông Thiết nhiệt tình và không thể giấu được niềm tự hào khi kể cho chúng tôi nghe những câu chuyện về tổ tiên mình. Theo ông, tính đến nay từ đường đã được 105 tuổi. Bước vào ngôi từ đường, người xem ấn tượng với bức hoành phi treo chính giữa bàn thờ vị Mạc Tổ ghi 4 chữ: "Thái hoàng phái diễn", tức là một dòng phái của vua Mạc phát triển bền lâu mãi mãi. Với giọng bùi ngùi xúc động, ông Thiết cho biết hàng năm, cứ đến ngày giỗ tổ nhà Mạc (22/8 âm lịch), con cháu họ Mạc trên cả nước lại về đây tụ họp, dâng hương tổ tiên. Theo thống kê, hiện nay có khoảng 400 chi họ Mạc chính thống.




Nơi thờ 5 vị vua triều Mạc

Cách thành phố Hải Phòng gần 20 km về phía Đông - Nam, Di tích Vương triều Mạc được xây dựng và khôi phục trên chính mảnh đất tổ tiên của dòng tộc Mạc, thuộc xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy (thành phố Hải Phòng). Đây là một trong những công trình chào mừng Đại lễ kỉ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội với tổng diện tích 10, 5 ha. Di tích khu tưởng niệm Vương triều Mạc vừa hoàn thành xong giai đoạn một (dự kiến hoàn thành tổng thể vào năm 2015).

Từ con đường làng thuộc xã Ngũ Đoan đi vào 200m, Di tích Vương triều Mạc được xây dựng hoành tráng trên một cánh đồng rộng lớn. Khu di tích gồm có nhà chính diện, nơi thờ 5 vị vua triều Mạc định đô tại Thăng Long (1527 - 1592): Thái tổ nhân minh Cao Hoàng đế Mạc Đăng Dung, Thái tông Khâm triết văn Hoàng đế Mạc Đăng Doanh, Hiến tông Hiển Hoàng đế Mạc Phúc Hải, Tuyên tông Anh Nghị Hoàng đế Mạc Phúc Nguyên, Mục tông Hồng minh Hoàng đế Mạc Mậu Hợp. Tiếp đến là cầu qua hồ bán nguyệt vào ngũ tiền môn được xem là "cánh cửa" của vương triều Mạc. Ngũ tiền môn gồm có nghi môn ngoại và nghi môn nội với cấu trúc 4 trụ, 3 gian, 2 tầng, 4 mái tạo nên một không gian linh thiêng, trang trọng. Hai tòa nhà giải vũ thuộc khu tưởng niệm nằm song song đối diện với nhau, đây là nơi du khách thập phương dừng chân nghỉ ngơi, sắp lễ trước lúc vào dâng hương ở chính điện. Theo quan niệm phương Đông, nhà giải vũ còn là nơi che mưa, che nắng cho con người, ý nói đến sự che chở của dòng tộc họ Mạc đối với các thế hệ con cháu và du khách.








Bảo vật 500 năm tuổi

Trong điện chính có nhiều đồ thờ, cổ vật quý. Từ chiếc bình với hình ảnh chùa một cột, con chim hạc quen thuộc trong ca dao đến chiếc chuông đại hồng chung nặng 1527 kg, chiếc chiêng đồng với hình ảnh 2 con rồng khắc nổi. Tất cả đều được đặt trang trọng trong chính điện. Đặc biệt là thanh long đao từng cùng vua Mạc Đăng Dung xông pha chiến trận và "bách chiến bách thắng". Đến nay tuổi đời của bảo vật này là trên 500 năm tuổi.



Lãnh đạo huyện Kiến Thụy và đông đảo con cháu họ Mạc nghênh đón thanh long đao tại Khu tưởng niệm Vương triều Mạc


Thanh Đinh Nam Đao (còn gọi là thanh long đao của Mạc Thái Tổ), hiện nay đang được cất giữ tại di tích Khu tưởng niệm Vương triều nhà Mạc thuộc xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng. Hiện nay, châu á chỉ còn 2 binh khí được lưu thờ là vật thái bảo: Một là thanh đao của Tống Thái Tổ nhà Bắc Tống và thứ hai là thanh long đao của Mạc Thái Tổ.

Thanh long đao của Thái Tổ nhân minh cao hoàng đế Mạc Đăng Dung được bảo quản và lưu thờ nhiều thế kỷ tại từ đường họ Phạm gốc Mạc thôn Ngọc Tỉnh, thị trấn Xuân Trường, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Từ đất Dương Kinh 418 năm về trước, thanh Long đao của Mạc Thái tổ đã ra thất lạc ngày thành Thăng Long thất thủ. Trải qua hành trình lịch sử đằng đẵng, 418 năm sau, từ đất Thiên Trường, từ đường họ Phạm gốc Mạc, thôn Ngọc Tỉnh, thị trấn Xuân Trường, báu vật của vị tiên đế họ Mạc được long trọng rước về Dương Kinh trưng bày tại Thái Miếu trong ngày lễ chính kỵ lần thứ 469 đức Mạc Thái tổ ( 1483 - 1541 ), vào dịp đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Có giai thoại: Vào triều vua Minh Mệnh (1821), Phan Bá Vành khởi binh, chống lại triều đình, muốn dùng thanh long đao của Mạc Thái tổ làm linh khí trên trận địa. Họ Phạm (Mạc) ở Ngọc Tỉnh đã kịp thời chôn giấu thanh long đao, không để kỉ vật của tiên đế vào tay "Phan Bá Vành". Thế rồi, nhiều năm trôi qua, dấu tích nơi chôn giấu không còn. Thanh Long đao bị thất lạc.

Tương truyền, thuở ấy có gò đất phía Đông - Nam từ đường họ Phạm (Mạc) làng Ngọc Tỉnh bỗng nhiên "phát hỏa". Lửa tự nhiên bốc cháy, phút chốc lại vụt tắt, khi ẩn khi hiện. Có lần lửa bén vào cả rơm rạ, giấy, vải giắt trên mái nhà. Từ đó, dân trong vùng đặt tên con gò này là " Gò con hỏa".

Đến năm 1938, họ Phạm (Mạc) Ngọc Tỉnh trùng tu từ đường, đào hồ bán nguyệt, như có linh ứng chỉ dẫn đã tìm thấy thanh long đao sau hơn 90 năm nằm sâu trong lòng đất. Thanh Long đao đã bị sét gỉ ăn mòn nhiều chỗ cả phần lưỡi thép và cán đao; lại được dòng họ rước về từ đường thờ phụng như xưa. Và cũng từ đây, "Gò con hỏa" xóm Đông thôn Ngọc Tỉnh thôi không phát hỏa nữa. Hiện tượng lạ này đến nay còn nhiều người kể.

Năm 1986, nhà nghiên cứu lịch sử Lê Xuân Quang, hội viên Hội khoa học lịch sử Việt Nam về tìm hiểu hậu duệ vương triều Mạc trên đất Hà Nam Ninh (tên chưa tách tỉnh). Khi tiếp xúc với thanh Long đao, ông vô cùng phấn khích và đã xin phép chi họ cho tiến hành việc cân, đo, chụp ảnh, tra cứu tộc phả, lập lí lịch di vật để đưa vào danh mục di vật khảo cổ học. ông ghi lại: "Thanh long đao của Mạc Thái Tổ dài 2,55m, cân nặng 25,6kg, lưỡi đao dài 0,95m, cán đao dài 1,60m, bằng sắt rỗng, có cá chốt chặt lưỡi đao vào cán đao. Một hình đầu rồng bằng đồng thau che kín phần cuối lưỡi đao tiếp vào cán đao thay thế cho khâu đao. Chỗ hình đầu rồng có "cá" chốt chặt lưỡi đao vào cán đao".

KIM LINH

[vankhuc]

So với Uyển Nguyệt Đao của Quan Công thì thua xa rồi.

[tenciu]

so với uyển nguyệt đao thì không thua đâu bạn.uyển nguyệt đao đâu có ai thấy,chí nghe nói thôi mà. .còn cái đao này thì<< hiện vật trước mắt, có giá trị TINH THẦN ,LỊCH SỬ NƯỚC VIỆT>>.
với lại nếu ai đã từng học võ ,thì chỉ cần nghe cây đao này nặng hơn 25 k .thì đã le lưỡi cho sức mạnh của nguời xử dụng. Huống chi đây là cây đao của Vua Nước Việt.
Chứng tỏ Ngài là người rất giỏi võ nghệ,có sức mạnh, và công lao của ngài đối với đất nước không phải là nhỏ. Cho nên đối với tenciu cây đao này hơn xa cây đao của Quan Công. Mình rất tôn sùng Quan Công, nhưng VN mình không thiếu nhân tài. Chẳng qua là thời cuộc,sử sách không còn ,nên phải dựa vào sử tàu. Mà sử tàu thì khác sử VN rồi
NAM QUỐC SƠN HÀ NAM ĐẾ CƯ
TIỆT NHIÊN ĐỊNH PHẬN TẠI THIÊN THƯ
Cho tenciu xài ké với nhé Bác BIN .

[vankhuc]

Bạn tencicu thân mến
Những điều bạn viết đều đứng trên tinh thần nghiêng về người Việt. Bản thân mình cũng là là người Việt nhưng mình vẫn muốn có một cái nhìn nhận công bằng và khách quan hơn. Nếu ban giám khảo là một quốc gia trung lập khác thì kết quả sẽ nghiêng về cây đao của Quan Công. Cây thanh long đao trong ảnh nặng hơn 25k thì chỉ cần một người khiêng cũng đặng, còn trong ảnh mình thấy có đến 4 người khiêng quá dư sức. Chúng mình Spam với nhau cho vui thôi, bạn đừng giận nhé.

[Hưng Vương]

Chưa chắc thanh long đao của Vua Mạc đã 25.6kg đâu nhá. Vì đây là trọng lượng cân được khi thanh đao được đưa từ lòng đất sau 90 năm bị ăn mòn... Thử hỏi 90 năm bị ăn mòn mà trọng lượng vẫn còn lại là 25.6kg thì nguyên bản sẽ là bao nhiêu....???

[Milkyway1736]

trọng lượng nguyên bản là 28.8kg

[Bin571]

Sau 418 năm, thanh Long đao của Mạc Thái tổ trở về cố hương
Cập nhật lúc 09:54, Thứ Ba, 12/10/2010 (GMT+7)

Cận kề ngày khai mạc Đại lễ 1000 năm Thăng Long- Hà Nội, ở xã Ngũ Đoan (Kiến Thụy), vùng đất Dương Kinh- kinh đô thứ 2 của vương triều Mạc náo nức hàng loạt hoạt động ý nghĩa hướng về dịp lễ trọng này. Người dân tụ hội về khu tưởng niệm vương triều Mạc dự lễ rước và khai quang an vị tượng các vua nhà Mạc, đúc Đại Hồng Chung 1,5 tấn đồng, khánh thành khu chính điện thờ các vua nhà Mạc. Đặc biệt xúc động là lễ cung rước thanh Long đao gần 500 tuổi của Thái tổ Mạc Đăng Dung từ Nam Định về Cổ Trai…



Lãnh đạo huyện Kiến Thụy và đông đảo con cháu họ Mạc nghênh đón thanh Long đao tại Khu tưởng niệm Vương triều Mạc


Bảo đao 500 tuổi và hành trình 418 năm


Ông Mạc Như Thiết, trưởng họ Mạc ở Cổ Trai (Ngũ Đoan, Kiến Thụy) không giấu nổi xúc động: “Chúng tôi không thể tin được sau 418 năm ra đi khỏi đất Cổ Trai, thanh Long đao của Mạc Thái tổ lại trở về đúng dịp kỷ niệm 469 năm ngày mất của Người. Thời còn làm tướng, đức Mạc Thái tổ thường sử dụng thanh đại đao này xông pha trận mạc. Khi Mạc Thái tổ băng hà, thanh đại đao được thờ ở Thái miếu, sau lại được đem về thờ ở Lăng miếu Cổ Trai. Năm 1592, nhà Mạc thất thủ ở Thăng Long. Lúc ấy thân vương Mạc Đăng Thận là người coi giữ Sơn Lăng Cổ Trai. Trước ngày nhà Trịnh tấn công tàn phá Dương Kinh, thân vương Mạc Đăng Thận cho hoá trang mộ phần rồi mang 500 quân ra trấn giữ Đồ Sơn. Triều đình ly tán, thân vương Mạc Đăng Thận buộc phải rời Đồ Sơn , giả làm nhà buôn, mang theo thanh long đao của tiên đế cùng “của gia bảo” xuống thuyền lánh nạn. Đoàn thương thuyền của thân vương lênh đênh trên biển cả, một thời gian sau quay mũi, thuận gió đông bắc, tiến vào vùng cửa sông Hồng, thuộc miền duyên hải huyện Giao Thủy, phủ Thiên Trường, trấn Sơn Nam hạ. Thân vương giong thuyền vào cửa Lạng Môn, về đất Kiên Lao định cư. Ông đổi họ thành họ Phạm, giữ bộ thảo đầu chữ Mạc để con cháu các đời sau ghi nhớ nguồn cội tổ tông. Đến năm 1986, chi họ Mạc ở Cổ Trai mới biết thanh long đao của Mạc Thái tổ được thờ ở từ đường chi họ Phạm gốc Mạc, thôn Ngọc Tỉnh, xã Xuân Trường, huyện Xuân Trường (Nam Định). Chúng tôi vào ngay Xuân Trường để được tận mắt nhìn thấy thanh long đao của Mạc Thái tổ. Nhìn thấy thanh long đao dài 2m55, nặng 25,6 kg bằng sắt rỗng, có hình đầu rồng của Mạc Thái tổ, không ai cầm được nước mắt. Vui hơn là anh em dòng tộc gốc Mạc sau bao đời lưu tán tìm được nhau. Cũng từ khi ấy, rất nhiều dòng họ gốc Mạc cũng tìm về Xuân Trường và Cổ Trai kết nối, bái yết tiên tổ và báu vật dòng tộc. Đến nay, thanh bảo đao gần 500 tuổi của Mạc Thái tổ được thờ ở chi họ Phạm gốc Mạc, thôn Ngọc Tỉnh, xã Xuân Trường, huyện Xuân Trường là 418 năm. Hiện đây là thanh bảo đao có cân nặng, kích thước và tuổi đời cao nhất khu vực Đông Nam Á”.


Xúc động, mừng vui khôn tả là cảm xúc chung của những người con họ Mạc, gốc Mạc về đất Dương Kinh xưa để chứng kiến ngày cung rước thanh bảo đao từ Nam Định về khu tưởng niệm vương triều Mạc mới được xây dựng. Sau khi tế lễ và báo cáo với tiên tổ tại từ đường họ Mạc, thanh bảo đao được long trọng rước về khu vực nhà chính điện thờ các vua nhà Mạc tại khu tưởng niệm. Gần 1000 người con họ Mạc, gốc Mạc, nhân dân huyện Kiến Thụy và du khách gần xa thành kính đi sau đoàn tế rước, tự hào khi được tận mắt nhìn thấy thanh đại đao có một không hai này.



Thanh Long đao của Mạc Thái tổ tại Nhà thờ họ Phạm gốc Mạc tại huyện Xuân Trường (Nam Định)





Tấm lòng với cội nguồn


Ông Phạm Đức Thụ, người trực tiếp trông giữ từ đường họ Phạm gốc Mạc ở Xuân Trường (Nam Định) nói trong nước mắt: “Đối với dòng họ, thanh bảo đao này là một báu vật, gắn bó máu thịt suốt 418 năm qua. Để bảo vệ di vật này của tiên tổ chúng tôi đã trải qua không ít khó khăn, thậm chí là cả máu và nước mắt. Theo gia phả dòng họ và lời truyền ngôn của các bậc cao niên, cây bảo đao của Mạc Thái tổ có linh ứng. Cứ mỗi khi con cháu trong dòng họ có việc gì đều làm lễ trước thanh long đao của Mạc Thái tổ, xin anh linh tiên đế và linh khí bảo đao phù trợ. Nhiều người trong dòng họ đã đỗ đạt cao, làm tướng phù trợ cho nhiều đời vua. Năm 1821, triều vua Minh Mạng nhà Nguyễn, Phan Bá Vành khởi binh, chống lại triều đình, muốn mượn thanh long đao của Mạc Thái tổ làm linh khí trên chiến địa. Để bảo vệ báu vật, họ Phạm ở Ngọc Tỉnh đã chôn giấu thanh long đao ngay trong đêm, không để báu vật của tiền nhân vào tay “vua Phan Bá Vành”. Thế rồi mưa nắng nhiều năm làm mất dấu tích nơi chôn giấu. Đến năm 1938, họ Phạm Ngọc Tỉnh trùng tu từ đường, đào hồ bán nguyệt, tìm thấy thanh long đao sau hơn 90 năm chìm trong lòng đất. Thanh long đao được rước về từ đường phụng thờ như trước. Năm 1957, Bảo tàng tỉnh Nam Định tha thiết đề nghị dòng họ đưa thanh long đao về bảo tàng lưu giữ. Nhưng các cụ trong dòng họ kiên quyết không tán thành nên thanh long đao vẫn tại vị tại từ đường họ Phạm. Lần này, dòng họ quyết định rước thanh long đao về Cổ Trai cũng là một quyết định không dễ dàng. Tuy nhiên, thể theo nguyện vọng của nhiều chi họ Mạc trên toàn quốc, theo đề nghị của UBND thành phố Hải Phòng, Ban vận động khu tưởng niệm vương triều Mạc, huyện Kiến Thụy và di nguyện của tiên tổ, nhân dịp hoàn thành xây dựng khu tưởng niệm vương triều Mạc, công trình hướng đến 1000 năm Thăng Long- Hà Nội, dòng họ Phạm gốc Mạc ở Ngọc Tỉnh, Xuân Trường, Nam Định quyết tâm cung rước thanh long đao của Mạc Thái tổ về lại Cổ Trai”.


Với tất cả lòng thành kính và ý thức trách nhiệm gìn giữ báu vật của Mạc Thái tổ, sau khi cung rước thanh long đao về khu Chính điện, Ban quản lý khu tưởng niệm trân trọng đặt thanh long đao trong hộp kính, hút chân không, bảo quản báu vật với kỹ thuật tiên tiến. Hiện thanh long đao đang được thờ trước tượng thờ vua Mạc Đăng Dung tại nhà chính điện. Cùng với việc bảo vệ báu vật này, huyện Kiến Thụy đang từng bước xây dựng khu tưởng niệm vương triều Mạc thành điểm nhấn văn hoá lịch sử, du lịch tâm linh của Hải Phòng, đặc biệt thu hút du khách trong dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long- Hà Nội.


Hoàng Yên

Ảnh: Duy Lân

[tenciu]

Bài này bác Bin đưa lên thật hay và có giá trị

[sylilave]

Các bạn so sánh long đao của Mạc Thái Tổ và Quan Vũ thì chả khác nào so sánh Chúa Giê - su với Thánh A - La ai hơn ai.

[Bin571]

Bí ẩn đại long đao 500 tuổi của vua Mạc ở Hải Phòng
Thứ Ba, 01/02/2011 --- cập nhật 09:40 GMT+7




Đại long đao nằm im lìm trong tủ kính, giữa đêm tối trầm mặc. Anh Khiêm đốt nến để tôi quan sát long đao trong ánh sáng leo lét. Ngay phía trên nơi đặt long đao là tượng Thái Tổ Mạc Đăng Dung ngồi uy nghiêm trên ghế rồng.

Trong những ngày Tết, người dân khắp nơi, đặc biệt là con cháu họ Mạc từ khắp cả nước nườm nượp đổ về Khu tưởng niệm Vương triều Mạc ở xã Ngũ Đoan (Kiến Thụy, Hải Phòng) để chiêm bái Thái Tổ Minh Cao Hoàng đế Mạc Đăng Dung. Khu tưởng niệm khá hoành tráng, nằm giữa cánh đồng, nơi gần 500 năm trước là Dương Kinh, được coi là kinh đô thứ hai của nhà Mạc.

Quá khứ oai hùng của một triều đại đã nằm dưới lòng đất hơn 400 năm, kể từ khi bị chúa Trịnh Tùng tàn phá, giờ đã được tái hiện phần nào.




Thái miếu trong Khu tưởng niệm Vương triều Mạc.


Anh Ngô Minh Khiêm, Trưởng ban quản lý di tích Vương triều Mạc dẫn tôi đi tham quan một vòng công trình độ sộ bằng đá và gỗ mới tinh này. Đây là dự án chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội. Tuy nhiên, dự án mới triển khai xong giai đoạn một, với những hạng mục chính. Một hạng mục rất quan trọng là khu trưng bày đồ vật thời Mạc phải đến năm 2012 mới hoàn thành.

Du khách tham quan khu tưởng niệm đều choáng ngợp trước Thái miếu, nơi đặt linh vị Hoàng đế Mạc Đăng Dung. Theo anh Thiết, toàn bộ Thái miếu được làm từ gỗ Lim nhập từ Nam Phi. Những súc gỗ lim khổng lồ được cưa gọt thành cột trụ lớn và chạm trổ tinh vi. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, gian cuối của Thái miếu, hiện đang lưu giữ một bảo vật có một không hai, đó là thanh đại long đao của Mạc Đăng Dung.




Ông Mạc Văn Thiết (trưởng họ Mạc ở thôn Cổ Trai) bên nhà thờ vua
Mạc Đăng Dung.

Anh Ngô Minh Khiêm tự hào khẳng định: “Hiện nay, cả châu Á chỉ còn 2 binh khí được lưu thờ là vật thái bảo, gồm thanh long đao của Tống Thái Tổ nhà Bắc Tống và thanh long đao của Mạc Thái Tổ, đang được lưu giữ ở đây”.

Thanh long đao nằm im lìm trong tủ kính, giữa đêm tối trầm mặc. Anh Khiêm đốt nến để tôi quan sát long đao trong ánh sáng leo lét. Ngay phía trên nơi đặt long đao là tượng Thái Tổ Mạc Đăng Dung ngồi uy nghiêm trên ghế rồng.

Theo ghi chép của nhà cố sử học Lê Xuân Quang (người Nam Trực, Nam Định, cả đời nghiên cứu sử làng một cách cực kỳ trang trọng), thì đại long đao này đúng là của Mạc Đăng Dung. Ông cũng là người đầu tiên tiến hành cân đo, đong đếm rất tỉ mẩn thanh long đao này.


Đại long đao của Mạc Đăng Dung.


Theo đó, thanh long đao của Mạc Thái tổ dài 2,55m, nặng 25,6kg (sau khi đã gõ hết han gỉ. Theo phán đoán, nếu chưa han gỉ, thanh long đao có thể nặng đến 30kg), trong đó, lưỡi đao dài 0,95m, cán dài 1,6m. Cán đao được làm bằng sắt rỗng, được chốt chặt với lưỡi đao bằng “cá”.

Qua ánh nến leo lét, có thể nhận thấy sự hoành tráng của đại long đao, thậm chí, có phần nhỉnh hơn đại long đao mà Quan Vân Trường tung hoành giữa vạn quân như chốn không người. Chỉ tiếc rằng, đại long đao được đúc bằng sắt, nên độ bền kém, bị thời gian gặm nhấm phần nào. Phần cán đao đã đổ màu đen gỉ. Lưỡi đao cũng màu xỉn và vỡ nham nhở. Tuy nhiên, nếu xét về độ tuổi và nguồn gốc của đại long đao, có thể thấy sự vô giá của nó.

Trong khói hương nghi ngút, anh Ngô Minh Khiêm tỉ mẩn kể lại từng chi tiết trong cuộc lưu lạc trầm luân mấy trăm năm của đại long đao, cùng với sự thăng trầm của nhà Mạc.


"Cá" gắn lưỡi đao với cán đao.


Mạc Đăng Dung (1483-1541) là người làng Cổ Trai, huyện Nghi Dương, phủ Kim Môn, trấn Hải Dương (nay là làng Cổ Trai, Ngũ Đoan, Kiến Thụy, Hải Phòng). Ông sinh ra ở vùng biển, làm nghề đánh cá, nhưng lại có trí dũng hơn người.

Theo nhà sử học Ngô Đăng Lợi, đại long đao đã từng giúp Mạc Đăng Dung đoạt chức vô địch trong cuộc thi tuyển dũng sĩ tại Giảng Võ đường ở Thăng Long thời Lê Sơ. Ông đã trúng Đô lực sĩ xuất thân (Võ Trạng nguyên), được sung quân Túc vệ.

Với thanh đại long đao, Mạc Đăng Dung đã xông pha trận mạc và bách chiến bách thắng trong các cuộc dẹp loạn: Cù Khắc Xương, Trần Công Vụ, Lê Quảng Độ, rồi Trần Thăng (ở Thái Nguyên, Lạng Sơn), Nguyễn Hoằng Dụ (Thanh Hóa). Do lập nhiều công lớn, dẹp loạn các phe phái, bảo vệ triều đình, nên được phong tới chức Thái sư, tước An Hưng vương, đức trí bậc nhất triều đình.


Lưỡi đại long đao đã han gỉ, mẻ vỡ nham nhở.


Triều Lê Sơ suy tàn, nên năm 1527, Hoàng đế Lê Cung Hoàng đã hạ chiếu nhường ngôi cho Thái sư Mạc Đăng Dung.

Mạc Đăng Dung lên ngôi, lập ra triều Mạc, lấy niên hiệu Minh Đức. Trị vì đến năm 1529, ông nhường ngôi cho con cả Mạc Đăng Doanh. Ông về nơi sinh thành là làng Cổ Trai xây dựng Dương Kinh, là kinh đô thứ 2 của triều Mạc, đô thị ven biển đầu tiên của Việt Nam. Tại đây, có thương cảng sầm uất, quân đội hùng mạnh, thậm chí có cả trường Quốc gia học, tương đương với Quốc Tử Giám ở Thăng Long.

Khi Mạc Thái Tổ băng hà, đại long đao được đem về thờ ở lăng miếu làng Cổ Trai. Năm 1592, nhà Mạc thất thủ ở Thăng Long, Mạc Đăng Thận (cháu 4 đời của Mạc Đăng Dung), là người coi giữ lăng miếu, đã giả làm nhà buôn, mang theo long đao của Tiên đế xuống thuyền rời Đồ Sơn.

Đoàn thuyền tiến về phía Nam, vào vùng cửa sông Hồng, đến cửa Lạn Môn thì dừng lại, tìm đến đất Kiên Lao (Nam Định) định cư. Nghe lời Quốc công Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, ông cùng gia quyến đổi sang họ Phạm để tránh bị nhà Trịnh truy sát diệt vong. Ông đổi họ Mạc thành họ Phạm, song vẫn giữ lại bộ thảo đầu của chữ “Mạc” để con cháu đời sau ghi nhớ tín hiệu nhận ra nhau.


Đại long đao lúc còn ở Nam Định.


Trải 4 đời ở vùng Kiên Lao, dòng họ Phạm gốc Mạc có sự phân chi. Ông Phạm Công Úc được giao mang đại long đao về định cư ở vùng Ngọc Tỉnh và thờ ở từ đường chi họ Phạm gốc Mạc.

Trải bao biến cố thăng trầm, theo gia phả dòng họ, thời vua Lê Dụ Tông, hai người con trai Phạm Công Úc là Phạm Công Dục và Phạm Công Dắt lên kinh đô thi võ. Hai ông đã xin vua cha cho phép làm lễ rước thanh long đao của Mạc Thái Tổ, cầu xin anh linh Tiên đế và linh khí bảo đao phù trợ. Khoa thi ấy, cả hai ông đều đỗ võ quan, được triều đình tuyển dụng.

Ông Phạm Công Dục theo vua Lê đi dẹp loạn, sau được thăng tới chức Đô thống phủ Tả Đô đốc Lê triều Kiệt trung tướng quân, tước Dục Trung hầu. Ông Phạm Công Dắt được phong chức Quản Hữu chấn cơ Tín nghĩa Đô úy, tước Phạm sứ hầu. Từ bấy, linh ứng bảo đao của Mạc Thái Tổ độ trì cho con cháu hậu duệ nhiều đời sau đỗ đạt.


Lễ cung nghinh long đao của vua Mạc từ Nam Định về Hải Phòng.



Triều vua Minh Mệnh (1821), Phan Bá Vành khởi binh, chống lại triều đình, muốn dùng long đao của Mạc Thái Tổ làm linh khí trên chiến địa. Họ Phạm ở Ngọc Tỉnh đã kịp thời chôn giấu đại đao, không để mất long đao của Tiên đế. Nhiều năm trôi qua, dấu tích nơi chôn giấu không còn, long đao bị thất lạc.

Theo truyền thuyết, thời đó, gò đất phía đông nam từ đường họ Phạm làng Ngọc Tỉnh bỗng nhiên “phát hỏa”. Lửa tự nhiên bốc cháy, phút chốc lại tắt. Nhiều lần lửa bốc lên, cháy cả vào rơm rạ, quần áo của dân làng. Vì thế, dân trong vùng gọi gò đất này là “Gò Con Hỏa”.

Năm 1938, họ Phạm làng Ngọc Tỉnh tiến hành trùng tu từ đường, đào hồ bán nguyệt, đã tìm thấy đại long đao dưới lòng đất sau hơn 90 năm thất lạc. Lúc này, đại long đao đã bị gỉ sét ăn mòn như hiện trạng bây giờ. Họ Phạm đã rước về từ đường thờ phụng bảo quản trong lớp mỡ bò. Theo lời đồn, kể từ khi tìm lại được đại đao, Gò Con Hỏa không còn phát hỏa nữa.

Đúng ngày 22-9-2010, chi họ Phạm gốc Mạc ở làng Ngọc Tỉnh (Xuân Trường, Nam Định), cùng con cháu dòng tộc, nhân dân địa phương, đã nghinh rước báu vật của Thái Tổ Mạc Đăng Dung về Thái miếu, thuộc Khu tưởng niệm Vương triều Mạc, ở xã Ngũ Đoan.

Theo VTC.vn