Thông báo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hóa chính

[Bin571]

Sẽ có rượu, bia uống không say; đồ mã đốt không cháy?
Thứ Hai, 13/09/2010 --- cập nhật 03:16 GMT+7


Ngày 1/9/2010, Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hóa chính thức có hiệu lực. Nghị định dài 49 trang này chắc chắn sẽ thách thức tính kiên nhẫn của những người quan tâm vì muốn đọc hết đã khó, nói gì đến chuyện nhớ chi tiết những hành vi nào sẽ bị xử phạt và mức phạt cụ thể là bao nhiêu?

Đàn ông hãy coi chừng!

Người viết bài này hoàn toàn không đủ sức phân tích cả nghị định (có tới 52 điều), mà chỉ chọn một số điểm thuộc điều 18 quy định mức phạt với những hành động vi phạm các quy định về nếp sống văn hóa, trong đó có nhắc đến việc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng đối với việc: Đốt đồ mã tại nơi tổ chức lễ hội, di tích lịch sử - văn hóa, nơi công cộng khác (điểm c, khoản 1), phạt tiền từ 2 triệu đồng đến 3 triệu đồng đối với việc Tổ chức hoạt động lên đồng, xem bói, gọi hồn, xin xăm, xóc thẻ, yểm bùa, phù chú, truyền bá sấm trạng và các hình thức khác có tính chất mê tín dị đoan.

Trước hết là cảm giác ngỡ ngàng khi việc đốt đồ mã nơi tổ chức lễ hội, di tích lịch sử - văn hóa lại được xếp cùng khoản với việc say rượu, bia ở nơi công sở, nhà hàng, trên các phương tiện giao thông và... những nơi công cộng khác.

Mà khoan, quy định "mênh mông" thế này, chợt nghĩ đa số đàn ông cần hết sức chú ý, lơ đãng tý sẽ bị phạt tiền như chơi, dù chưa biết rõ định nghĩa "say" trong Nghị định sẽ được diễn giải thế nào? Cấm say rượu bia ở nhà hàng có nghĩa là hoặc nhà hàng phải bán loại rượu, bia uống vào không bao giờ say hoặc những người ham uống rượu, bia chỉ được phép uống cầm chừng như uống nước chanh đá chứ không được say vì bia rượu. Tuy nhiên, nếu chỉ cấm say rượu, bia ở nhà hàng nên hoàn toàn có thể nhậu nhẹt bia rượu ở quán xá (?)



Quy định là câu đố của thời đại đối với những người ham bia bọt... Ảnh: Doanh nhân Sài Gòn.

Chà, từ quy định này, xem ra hoàn toàn có cách giải quyết tiện lợi và dễ hiểu hơn nhiều: hoặc là thay đổi khái niệm rượu, bia (không gọi rượu, bia là rượu, bia nữa mà gọi bằng một cái tên nào đó kiểu như đồ uống có men chẳng hạn) hoặc là thay đổi khái niệm nhà hàng (không gọi nhà hàng là nhà hàng nữa mà gọi là Bếp hàng hay Quán hàng chẳng hạn), hoặc là mở cuộc tranh cãi thế nào mới được gọi là say (thí dụ: Uống rượu, bia đến độ ngã xuống đất mới được gọi là say? Uống rượu, bia đến độ nói năng chỉ có người mắc bệnh thần kinh không bình thường mới hiểu được, còn người bình thường thì không hiểu gì hết mới được gọi là say?).

Tóm lại, quy định này sẽ vô cùng khó khăn cho người thi hành công vụ và là câu đố của thời đại đối với những tín đồ bia bọt hiện nay. Dĩ nhiên, cả hai phía chưa vội lo vì còn phải chờ hướng dẫn thi hành nghị định xem sao đã chứ!

Trở lại chuyện đốt đồ mã nơi công cộng sẽ bị phạt tiền. Nhưng khái niệm "nơi công cộng" cần hiểu là những đâu? Trước cửa nhà mình nhưng lại là vỉa hè của phố, vậy cần hiểu đó là nơi công cộng hay cửa nhà người ta?

Chưa kể, định nghĩa "đồ mã" tại thông tư (quy định chi tiết thi hành một số quy định của nghị định) lại định nghĩa "Đồ mã" quy định tại điểm c khoản 1 Điều 18 là vật thể có hình người, hình động vật, nhà ở, tư liệu sản xuất, đồ dùng sinh hoạt của con người, hình khối vàng, bạc, đá quý. Một vài chuyên gia văn hóa đã băn khoăn, quy định thế này hình như bao gồm cả các loại tượng? Không khéo có ai đó trong cơn "cao hứng" mang mấy pho tượng nhỏ như đồ sú- vơ- nia ra đốt thì chắc chắn lãnh đủ đây. Không chừng tới đây có người sẽ sáng chế ra loại vật liệu đốt không cháy để chuyên dùng cho đồ mã thì... nguy!

Đùng một cái, Nghị định ra đời

Nhắc đến việc phạt tiền với hành vi đốt vàng mã cũng như tổ chức hoạt động lên đồng, xem bói, gọi hồn, xin xăm, xóc thẻ, yểm bùa, phù chú, truyền bá sấm trạng và các hình thức khác có tính chất mê tín dị đoan, chợt nhớ lại chuyện của... vài tháng về trước.

Hôm 15/6/2010, tại Hội nghị đánh giá công tác quản lý và tổ chức lễ hội năm 2010, dự thảo Thông tư Quy định chi tiết các quy định về lễ hội được công bố đã gây xôn xao khi tất cả những hoạt động kể trên đều thuộc điều cấm (Điều 4 của dự thảo: Quy định cấm trong hoạt động lễ hội).



Liệu có thể phân định rạch ròi giữa niềm tin tín ngưỡng và mê tín dị đoan?

Nhiều chuyên gia đã hẹn sẽ cùng lên tiếng phản biện dự thảo thông tư, dẫn đến Cuộc tọa đàm "đặc biệt" với sự tham gia của những ông đồng, bà đồng đến từ 3 miền đất nước (do Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn văn hóa Việt Nam tổ chức vào ngày 4/7).

Cảm nhận rút ra từ buổi tọa đàm là chính những thủ nhang, thủ đền, những "ông đồng, bà cốt" đều đồng tình việc phải nhận thức cho đúng về việc đốt vàng mã, phải đấu tranh với những hiện tượng "lợi dụng" lên đồng để trục lợi, để làm trong sạch ngôi nhà của đạo Mẫu, để xã hội hiểu và tôn trọng đạo Mẫu hơn.

Hai ngày sau (6/7), tại trụ sở Hội Di sản văn hóa Việt Nam, các chuyên gia văn hóa đã có cuộc gặp mặt, cũng để góp ý kiến cho dự thảo Thông tư, dưới sự chủ trì của GS Lưu Trần Tiêu - Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam, và sự có mặt của Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Khánh - Chủ tịch danh dự của Hội.

Nhiều vấn đề đã được mổ xẻ rốt ráo: từ khái niệm mê tín dị đoan không còn phù hợp với cách hiểu về bản sắc, về tính đa dạng văn hóa nữa. Liệu có thể phân định rạch ròi giữa niềm tin tín ngưỡng và mê tín dị đoan? Tại sao lại xếp lên đồng cũng như xem bói, rút thẻ, xin săm vào mê tín dị đoan, phải chăng vì ta không hiểu đúng? Cấm phục hồi những hủ tục trái thuần phong mỹ tục, nhưng định nghĩa thế nào là hủ tục? Các chuyên gia cũng đồng tình phải thông qua chính những "chủ thể" văn hóa để tác động đến cộng đồng...

Với sự cẩn trọng vốn có, các chuyên gia đều đề nghị phải chuẩn bị dự thảo thông tư thật kỹ lưỡng rồi mới ban hành, cần tổ chức hội thảo để bàn cho ra nhẽ những vấn đề còn mắc mớ, đặc biệt là khái niệm mê tín dị đoan - "hòn đá tảng" ngăn trở những hiểu biết đúng đắn về văn hóa, tín ngưỡng. Được biết, Hội Di sản sẽ tổng hợp ý kiến góp ý cho thông tư để gửi lên Bộ trưởng VH-TT và DL.

Bẵng đi từ cuộc họp đó, không nghe thông tin gì mới về thông tư nữa, đùng một cái, ngày 12/8, Nghị định 75 ra đời, hoàn toàn theo tinh thần cũ của thông tư. Lên đồng, xin xăm, xóc thẻ... tiếp tục được đội "mũ" mê tín dị đoan, mặc những phản biện rất thiết tha của các nhà khoa học. Thông tư chỉ mang tính hướng dẫn, chỉ do bộ ban hành, còn nghị định lại "nghiêm trọng" hơn nhiều, vừa là văn bản luật, lại phải do đích thân Thủ tướng Chính phủ ký ban hành.

Điều khó hiểu là vì sao một nghị định quan trọng đến thế lại không hề được đưa ra lấy ý kiến của các nhà khoa học? Chỉ phân tích vài ba khoản của một điều đã thấy nhiều bất cập, làm sao nghị định có thể vào được cuộc sống?

Điều 18: Vi phạm các quy định về nếp sống văn hóa

1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

a) Cho người say rượu, bia vào vũ trường, nơi khiêu vũ công cộng, phòng karaoke;

b) Say rượu, bia ở công sở, nơi làm việc, khách sạn, nhà hàng, quán ăn, vũ trường, nơi khiêu vũ công cộng, phòng karaoke, nơi hoạt động văn hoá, kinh doanh dịch vụ văn hoá, trên các phương tiện giao thông và những nơi công cộng khác

c) Đốt đồ mã tại nơi tổ chức lễ hội, di tích lịch sử - văn hóa, nơi công cộng khác.

2. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

a) Tổ chức hoạt động lên đồng, xem bói, gọi hồn, xin xăm, xóc thẻ, yểm bùa, phù chú, truyền bá sấm trạng và các hình thức khác có tính chất mê tín dị đoan;

b) Tuyên truyền mê tín dị đoan để tiêu thụ hàng mã;

c) Treo cờ Tổ quốc ở khu vực lễ hội không cao hơn, không trang trọng hơn các cờ khác;

d) Lợi dụng tín ngưỡng để quyên góp tiền của, vật chất khác.

3. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi phục hồi hủ tục trái với thuần phong mỹ tục Việt Nam.

4. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng lễ hội để tổ chức hoạt động gây mất trật tự, an ninh; tuyên truyền trái pháp luật; chia rẽ đoàn kết dân tộc.

5. Hình thức xử phạt bổ sung:

a) Tịch thu tang vật và phương tiện vi phạm đối với hành vi quy định tại các điểm a và b khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều này;

b) Tịch thu sung công quỹ số tiền thu bất chính đối với hành vi quy định tại các điểm a và d khoản 2 Điều này.
6. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc treo cờ Tổ quốc cao hơn, trang trọng hơn các cờ khác đối với hành vi quy định tại điểm c khoản 2 Điều này;

b) Buộc khắc phục ô nhiễm môi trường, cảnh quan đối với hành vi quy định tại điểm c khoản 1 Điều này.

Theo TuanVietNam.net

[Bin571]

Cấm lên đồng, đốt mã, có phạm luật?
Tác giả: Khánh Linh


"Không thể có tín ngưỡng chỉ giữ ở trong tâm, mà niềm tin ấy phải được thể hiện trong những hành động cụ thể"- GS Ngô Đức Thịnh.




Có phạm luật không?

Chuyện nghị định 75 cấm phạt tiền việc đốt đồ mã, tổ chức hoạt động lên đồng, xem bói, gọi hồn, xin xăm, xóc thẻ, yểm bùa, phù chú, truyền bá sấm trạng và các hình thức khác có tính chất mê tín dị đoan không khỏi khiến những người yêu và hiểu văn hóa dân tộc bức xúc. Nhớ lại trong cuộc trò chuyện từ đầu tháng 7/2010 với VietNamNet, GS Ngô Đức Thịnh, chuyên gia hàng đầu đã đi sâu nghiên cứu đạo Mẫu nhiều năm rất "nỗ lực" giải thích bản chất của lên đồng, tại sao đã có thời nhà nước cấm lên đồng nhưng không thể cấm nổi, dân vẫn tìm mọi cách để thực hiện việc lên đồng, kể cả phải chịu đi tù, chịu tịch thu tài sản?

Gặp lại GS Ngô Đức Thịnh khi nghị định đã chính thức có hiệu lực, ông thú thật là rất thất vọng, không thể không lên tiếng, rằng "Riêng hỏi tôi về chủ đề này thì bất cứ ai muốn gặp tôi đều sắp xếp thời gian, không thể để người ta ứng xử với tín ngưỡng dân gian như thế". Lần này GS không nói nhiều về bản thân lên đồng, mà nhấn mạnh đến "tự do tín ngưỡng", khái niệm luôn được nhấn mạnh trong Hiến pháp. "Đảng và Nhà nước khẳng định tôn trọng tự do tín ngưỡng của người dân, nhưng lại ngăn cản việc thực hành tín ngưỡng đó, thì có mâu thuẫn không? Có phạm luật không", ông Thịnh băn khoăn.

Quả thật, không thể có tín ngưỡng chỉ giữ ở trong tâm, mà niềm tin ấy phải được thể hiện trong những hành động cụ thể. Với những người theo đạo Mẫu, họ có niềm tin vững chắc rằng người chết đi có linh hồn, tin có những người hiển thánh (như đức Thánh Trần chẳng hạn), và họ muốn thông quann với các vị thần, thánh đó để cầu xin. Các ông đồng bà đồng chính là những người giúp họ thực hiện được nguyện vọng đó. "Nói thẳng ra là các vị thánh sẽ "nhập" vào ông đồng, bà đồng để đáp lại lời mong, cầu tài lộc, sức khỏe... của những người tham dự nghi lễ hầu đồng đó", ông Thịnh giải thích.



Nghe GS Thịnh giải thích xong, lại thấy Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ VH-TT&DL) trả lời trên báo Tiền phong rằng "Cái mà chúng tôi muốn loại bỏ là lên đồng phán truyền, là nhân danh thần thánh, nhân danh linh hồn để phán xét", thì không biết phải hiểu thế nào nữa? Thế nào là nhân danh thần thánh, nhân danh linh hồn để phán xét, khi bản chất của lên đồng chính là sự hóa thân? Các ông đồng, bà đồng lúc đó nào còn là bản thân họ, họ đã trở thành những vị thần, vị thánh.

"Không thể gọi đó là nhân danh, Lẽ dĩ nhiên, cũng phải hiểu là mỗi ông đồng, bà đồng sẽ có "căn" của một số vị thần, vị thánh mà thôi, không phải muốn hóa thân thành vị thánh nào cũng được. Chưa kể còn tùy thuộc vào thời điểm lên đồng, vào đầu năm, giữa năm hay cuối năm.", GS Thịnh nhấn mạnh.

Nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền còn lưu ý rằng tín ngưỡng Tứ phủ (Đạo Mẫu) là tín ngưỡng mang tính bản địa rõ nét, thuần Việt, hoàn toàn không phải du nhập từ bên ngoài như Phật giáo, Nho giáo, Thiên Chúa giáo... Những vị thần của tín ngưỡng đa số là nhân thần Việt Nam, "là những anh linh sông núi, người có công giúp dân khai phá đất đai, người có công chống giặc giữ nước từ thời Hùng Vương đến nay. Đây là tín ngưỡng giản dị của người dân, không cần có pháp chủ. Niềm tin vào tín ngưỡng chính là liều thuốc tinh thần tạo dựng nguồn sống cho con người. Khi có niềm tin, con người sẽ chịu đựng được mọi tai ương, tật ách".

Sao cầu siêu thì được, còn lên đồng lại bị cấm?



Câu hỏi cơ bản phải đặt ra ngay từ đầu đối với những người làm nghị định, là nếu cấm lên đồng phán truyền, thì lên đồng nào sẽ được tổ chức? Dường như, trong cách hiểu của những người thay mặt Bộ VH - TT - DL, cũng là thay mặt chính phủ, soạn thảo nghị định này, lên đồng "không mê tín dị đoan" sẽ chỉ còn là hát múa, chỉ còn lại âm nhạc chầu văn? Có nghĩa là, không cấm lên đồng, nhưng chỉ cho giữ "phần xác" của lên đồng thôi, còn "phần hồn" làm nên giá trị và sức sống trường tồn của lên đồng trong tín ngưỡng dân gian thì loại bỏ đi.
Ở đây có sự khó hiểu, không thể lý giải nổi: Không cấm lên đồng nhưng lại cấm "nhập thần" vốn là bản chất của hiện tượng lên đồng? Những giá đồng bao gồm múa kèm theo phán truyền thì nghị định cho phép múa và hát, vậy thì cấm cái gì? Chắc chắn các nhà soạn thảo đã không hiểu mình cấm cái gì và cho phép cái gì được tồn tại khi lý giải như thế. Có phải ý tứ của họ là: chỉ cho phép diễn xướng như diễn các giá đồng trong các vở chèo vốn mang tính giễu nhại, phê phán chuyện lên đồng? Nếu thế thì có nghĩa là cấm tiệt, chỉ được giễu nhại phê phán mà thôi, nhưng điều này lại vi phạm quyền tự do tín ngưỡng như GS Ngô Văn Thịnh đã chỉ rõ.

Sự bất công còn thể hiện ở chỗ, tại sao lại cấm đoán một hoạt động của đạo Mẫu, tín ngưỡng bản địa của chính chúng ta? Nói như ông Hiền là "cái ngoại lai sao không cấm, lại cấm cái nhà mình?". GS Thịnh thì "chất vấn" về sự bình đẳng giữa các tôn giáo tín ngưỡng, khi hiện nay chính quyền tham dự rất nhiều các lễ, đại lễ cầu siêu, trong khi cầu siêu cũng dựa trên sự thừa nhận "người chết đi, nhưng linh hồn còn lại". "Một bên cầu cho linh hồn con người được siêu thoát, bên kia cầu để chữa bệnh, cầu đem lại điều may mắn, tài lộc, sao cầu siêu thì được còn lên đồng lại bị cấm?", GS Thịnh "trăn trở".



Chợt nghĩ, không biết những người ban hành lệnh cấm có để ý rằng, việc phối thờ rất phổ biến ở Việt Nam? Trong các chùa vẫn hiện diện các ban thờ, các điện thờ thần, thánh bên đạo Mẫu. Đã có sự dung hợp rất "hòa bình" của tôn giáo du nhập với tín ngưỡng dân gian bản địa đấy chứ. Bản thân người đi lễ, không chỉ dân mà cả quan, dám chắc không mấy ai để ý họ đang thắp hương, đốt vàng mã, đồ mã cho Phật hay cho thần, thánh đâu.

Sẽ không ai phản đối nếu nhà nước cấm hay phạt tiền việc lợi dụng lên đồng, lợi dụng niềm tin để trục lợi, làm tổn hại đến cá nhân, đến cộng đồng, đến quốc gia. Nhưng vì thế mà cấm "phần hồn" của lên đồng thì chịu không sao hiểu nổi.

Có lẽ, lại phải quay lại dẫn lời GS Ngô Đức Thịnh, "Có việc cấm vô lý này là do nhận thức về tín ngưỡng không chính xác, không đầy đủ. Quan không nhận thức đúng về tín ngưỡng, nên đưa ra lệnh cấm tùy tiện, hồ đồ. Còn dân không hiểu đúng về tín ngưỡng, nên hành động lệch lạc. Tín ngưỡng của dân, do người dân sáng tạo, nhưng vì ta đã từng cấm đoán, khiến bị đứt đoạn, nên mới tuột khỏi tay họ".

Nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền thì tha thiết "Ngày xưa đã từng sai, giờ xin đừng lặp lại vết xe đổ".

[voluongtamphap]

Hi Anh em!

- Chủ đề này cũng hay đấy, trên thực tế là luật " tự do tín ngưỡng" là đúng nhưng vấn đề tín ngưỡng nằm trong một phạm trù nhất định, chứ không hiểu theo nghĩa tự do, vì đất nước chúng ta là nước CHXHCN mà, ông bà ta đã mất nước 1000 năm giặc tàu 100 giặc tay 30 năm mỹ , chúng ta giải phóng được đất nước không phải là dễ , biết bao nhiêu con người đã hy sinh , chính vì lẽ đó luật chúng ta ban hành dựa trên những nền tản ấy,ví dụ lên đồng nhập cốt có những người làm chuyện đó được, thế thì được công nhận là đúng, nhưng trên thực tế làm vậy là loạn cả, nhũng kẻ buôn thành bán thánh sẽ xuất hiện và nhiều nạn nhân sẽ bị lừa đảo, chính vì lẽ đó các văn bản dưới luật , luật được ban hành nhằm khống chế phần rối ren ấy.
- Còn việc thầy bùa : phải cấm, có máy ai sài bùa mà chịu trách nhiệm mình làm đâu , hại người rồi lại nói là tui đâu có làm, ai biết đâu , đại loại những câu như vậy, chính vì vậy phải có nghị định ban hành để trừng trị những còn người cò tâm đại độc ác, nên tôi thiết nghĩ nghị định 75 gì đó là làm hoàn toàn đúng đắn và hợp lẽ với đất nước chúng ta, vì thế kỹ 21 rồi , và vấn đề nữa là tính khoa học thực tiển phải cần đưa vào trong văn hoá, phải lý giải trên cơ sở khoa học , chứ không phải tin tùm lum vô căn cứ mà bị lừa, các bạn thử nghĩ ,một xã hội tự do quá mức nó sẽ đi đến đâu( luật là cái để cưởng chế phần con trong một con người khi quá trớn..), các vấn đề tương tự cũng như vậy.Vài lời bình luật cùng anh em

voluongtamphap

[VinhL]

Đọc qua nhiều bài trong diễn đàn này mình cảm thấy hơi buồn!!!
Xin nói mấy câu ngắn gọn:
Dân ngu, thì nước yếu
Dân trí thức, thì quốc cường.

Mê Tín thì chỉ có Trí Thức mới dẹp nó được.
Mê Tín không phải lỗi ở Tự Do Tín Ngưỡng, nguồn gốc của nó là Trí Thức, và Học Vấn của Quần Chúng!!!

[Minhsonngocly]

Thà có còn hơn không, chứ không loạn mất. Chỉ sợ 1 số người lợi dụng tín ngưỡng để hoạt động chính trị, chống phá cách mạng, gây rối loạn trật tự trị an, ảnh hưởng đến đời sống kinh tế sinh hoạt của nhân dân. Mới ra dĩ nhiên còn khiếm thuyết nhưng sẽ sửa đổi bổ sung dần dần....

[rongrose]

Cấm mê tín dị đoan là đúng, nhưng không phải bạ đâu cấm đó. Không nên đánh đồng tất cả làm một, mấy vị đưa ra luật cấm này chắc ít nhất trong đời vài ba lần đi xem bói, tử vi, vận mệnh quan trường như thế nào, sao lại cấm người khác chứ? Cấm say xỉn gì đó nghe thật nực cười, nói thẳng ra đó là quyền tự do cá nhân mà. Tui say chứ tui có đập phá, văng tục gì ai đâu mà cấm chớ...

[Bin571]

Bỏ lối "lên đồng" trong việc ra quyết sách
Tác giả: Lê Nguyên Long
Bài đã được xuất bản.: 18/09/2010 06:00 GMT+7


Liệu có bất nhất không khi ngoài mặt, trên văn bản giấy tờ thì hô hào cấm, trong khi đó giới quan chức lại là những người thường xuyên có các hoạt động cầu cúng nhất, đặt niềm tin nhiều nhất vào các ông thầy bói và các thần tài phù hộ cho gia sản của mình?



Thời gian gần đây, cùng với nhiều vấn đề nóng bỏng khác, dư luận xã hội lại nóng lên với các nghị định, quy định của Nhà nước ban ra đối với hiện tượng lên đồng, hiện tượng đốt vàng mã, cũng như các hiện tượng được xếp chung vào phạm trù mê tín dị đoan. Nhà nước thì có vẻ quyết tâm, ít nhất là trên bề mặt giấy tờ và việc ban hành các nghị định, ngăn chặn các hiện tượng được cho là tiêu cực đó để làm trong sạch và lành mạnh xã hội.

Trong khi đó, dư luận xã hội, trên báo chí cũng như ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực này thì có vẻ không đồng tình. Và phản ứng mang tính tức thì của dư luận là sự bất bình trước cung cách quản lí chung lâu nay của nhà nước, đó là chủ trương "không quản lí được thì cấm."

Dân trí cao hơn, sao lại mê tín hơn?

Quản lí xã hội bằng pháp luật, làm trong sạch và lành mạnh xã hội là một việc đáng hoan nghênh. Song, khi ban ra các chính sách, nghị định quy định về một hiện tượng xã hội nào đó thì trước hết phải tìm hiểu cái căn nguyên sinh ra cái hiện tượng đó và đâu là đối tượng chính của nó.

Dễ thấy một điều rằng tệ nạn mê tín dị đoan chỉ sinh ra trong một xã hội mà trình độ dân trí còn thấp, con người ta không dám tin vào sức mạnh và năng lực của mình nên trở nên "tha hoá," theo cái nghĩa là chuyển niềm tin ấy sang một lực lượng khác bên ngoài bản thân; lực lượng ấy thường là một sức mạnh siêu nhiên bí ẩn nào đó được cho là có tác dụng chi phối đời sống, vận mệnh của chính mình.

Xã hội càng phát triển, dân trí càng cao, hiểu biết về thế giới càng lớn thì sự "tha hoá" ấy càng giảm, người dân càng bớt mê tín dị đoan hơn.

Song không chỉ có vậy. Thực tiễn đời sống hiện nay dường như đang chứng minh điều ngược lại. Đời sống người dân rõ ràng cao hơn trước, dân trí chắc chắn cũng được nâng cao hơn xưa rất nhiều. Sự phát triển của khoa học kĩ thuật, sự phổ cập internet, sự phát triển của truyền thông báo chí khiến lượng thông tin và kiến thức của người dân, hiểu biết của người dân về thế giới tăng cao và phát triển mạnh mẽ. Nhưng dường như người dân Việt Nam hiện nay đang ngày càng trở nên mê tín hơn bao giờ hết. Vậy còn nguyên nhân gì nữa?


Giới làm ăn buôn bán rất tin vào thần may rủi, vào bói toán, vào ngày đẹp, giờ đẹp, số điện thoại đẹp, biển số xe đẹp,.. Ảnh minh họa

Không nghi ngờ gì nữa, mặc dù dân trí được nâng lên, người dân được tiếp cận với lượng thông tin khổng lồ, hiểu biết về thế giới tăng vượt bậc, song trong vấn đề mê tín dị đoan đang bàn đến ở đây, còn một nguyên nhân tối quan trọng nữa chưa được giải quyết: đó là người dân cảm thấy bất an, không được bảo vệ đầy đủ.
Đó là sự bảo vệ của luật pháp, sự bảo vệ của công bằng, của sự minh bạch trong tất cả các hoạt động học tập, lao động, làm ăn, trong tất cả các sinh hoạt hàng ngày của đời sống xã hội. Nói cách khác, đó là sự bảo vệ của một xã hội minh bạch, được quản lí trên cơ sở pháp quyền.

Sự bất an đó thường là của hai đối tượng chủ yếu sau đây trong xã hội: thứ nhất là những người có thân phận "nhỏ bé," theo nghĩa là những người nghèo, cố gắng nhiều nhưng vẫn không thoát ra khỏi cái nghèo, kết hợp với trình độ hiểu biết thấp. Họ dựa vào bói toán, mê tín như là một sức mạnh bên ngoài đến giúp đỡ đồng thời như là một sự an ủi cho cuộc sống còn nhiều khổ đau vất vả của chính mình; đối tượng này thường là ở nông thôn.

Nhưng quan trọng hơn, còn có đối tượng thứ hai, đó chính là tầng lớp giàu có, cụ thể hơn, đó là lớp quan chức và giới làm ăn, buôn bán. Việc kiếm tiền không dựa trên năng lực mà dựa trên quyền lực, chức vị là lí do chính khiến cho giới quan chức trong bộ máy chính quyền tìm đến với bói toán, mê tín với mong muốn các lực lượng siêu nhiên đó bảo vệ cho cái ghế quyền lực và cái tài sản bất chính của mình.

Việc làm ăn kinh doanh buôn bán không dựa trên các mối quan hệ lành mạnh mà bị chi phối bởi những quan hệ ngầm, những bước đi lắt léo của một xã hội còn thiếu minh bạch, luật thì cả rừng nhưng tất cả là luật rừng, là lí do chính khiến giới làm ăn buôn bán phải tin và rất tin vào thần may rủi, vào bói toán, vào ngày đẹp, giờ đẹp, số điện thoại đẹp, biển số xe đẹp,...

Dễ thấy một điều là người dân bình thường, với giả thiết là có một trình độ dân trí bình thường trong xã hội, và làm ăn một cách chân chính, tâm không bị chi phối bởi lo lắng về những hành động mờ ám, những khoản thu mờ ám,... thì rất ít khi tin vào bói toán, cầu cúng.

Không quản được thì cấm?

Cấm các hiện tượng mê tín dị đoan để làm lành mạnh xã hội là một chủ trương đáng hoan nghênh. Khi người ta cấm các hoạt động lên đồng, hẳn trong đầu óc các vị lãnh đạo nghĩ rằng lên đồng cũng là một hiện tượng của sự mê tín dị đoan đó.

Liệu lên đồng có phải là mê tín dị đoan không? Rõ ràng là ở nhiều nơi, sự lạm dụng hiện tượng lên đồng để lừa đảo người dân nghèo và ít học là có thật. Song từ những trường hợp cụ thể diễn ra ở một số nơi nào đó không thể quy tất cả các hiện tượng lên đồng đều là nhảm nhí.

Việc lên tiếng của các chuyên gia, các nhà khoa học trong lĩnh vực này phản đối nghị định 75 về việc cấm lên đồng là minh chứng đầu tiên và dễ thấy nhất cho thấy lên đồng có lí do tồn tại của nó.


Một cảnh lên đồng
Bên cạnh đó, thế giới quả là rộng lớn và có nhiều điều huyền bí mà năng lực, trí tuệ của con người trong một thời điểm nhất định không thể lí giải hết được. Lên đồng, nhập hồn, thần giao cách cảm, ngoại cảm, hay một thuật ngữ mang tính khoa học hơn là cảm xạ học, là những hiện tượng như vậy. Chưa hiểu được nó thì phải tìm hiểu nó, đặc biệt là đầu tư về mặt khoa học, chứ không phải chưa hiểu được nó, không quản lí được nó thì cấm đoán.
Không phải ngẫu nhiên mà lên đồng là một hiện tượng thú vị của văn hoá Việt Nam nói riêng và văn hoá Á đông nói chung rất thu hút được sự chú ý của các nhà khoa học, các nhà xã hội học đến từ thế giới Âu Mĩ. Đã có những nhà nghiên cứu về văn hoá ở Việt Nam sang cộng tác với các nhà khoa học Mĩ để làm và đã làm thành công luận án về đề tài này.

Hơn nữa, liệu có cấm được không khi các hiện tượng đó liên quan đến vấn đề tâm linh, khi giới quan chức lại chính là những đệ tử trung thành nhất với dị đoan bói toán? Liệu có bất nhất không khi ngoài mặt, trên văn bản giấy tờ thì hô hào cấm, trong khi đó giới quan chức lại là những người thường xuyên có các hoạt động cầu cúng nhất, đặt niềm tin nhiều nhất vào các ông thầy bói và các thần tài phù hộ cho gia sản của mình?

Khiến dân đủ tin vào mình và hệ thống công quyền

Tất cả các phân tích ở trên để đi đến một số vấn đề rằng: Thứ nhất, phải bỏ ngay lối quản lí xã hội theo kiểu không quản lí được thì cấm.

Thứ nữa, có những vấn đề không dễ gì ngày một ngày hai dùng các biện pháp hành chính hay bạo lực, trấn áp, ra văn bản luật pháp hay nghị định này kia là có thể cấm được, đặc biệt đó là các vấn đề thuộc về văn hoá tâm linh. Các vấn đề đó phải giải quyết trong dài hạn với các biện pháp thích hợp. Điều này buộc nhà quản lí xã hội phải có tầm hiểu biết và tầm nhìn xa.

Theo đó, chỉ có thể giải quyết nó bằng việc nâng cao dân trí, và đặc biệt vô cùng cấp bách trong thời điểm hiện nay, đó là có các biện pháp, chính sách cụ thể để xây dựng một nhà nước pháp quyền, quản lí xã hội bằng pháp luật, mọi mối quan hệ trong xã hội đều trở nên minh bạch và lành mạnh. Phải làm thế nào để mọi công dân trong xã hội trong quá trình lao động, làm ăn, sinh sống đều cảm thấy an tâm rằng mình được pháp luật bảo vệ, mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, hạn chế tối đa việc bị chi phối và phụ thuộc vào những mối quan hệ ngầm mờ ám.


Nâng cao dân trí và xây dựng nhà nước pháp quyền là những biện pháp đúng đắn để cho mỗi người dân có đủ hiểu biết để đánh giá hiện tượng nào là mê tín dị đoan. Ảnh minh họa

Nâng cao dân trí và xây dựng nhà nước pháp quyền là những biện pháp đúng đắn để cho mỗi người dân có đủ niềm tin vào chính mình và vào hệ thống công quyền, có đủ hiểu biết để đánh giá hiện tượng nào là mê tín dị đoan, hiện tượng nào là lợi dụng sự cả tin ngây thơ của dân đen để kiếm chác, hiện tượng nào là thuộc về giá trị văn hoá, hiện tượng nào là hiện tượng thuộc về lĩnh vực khoa học cần được các ngành khoa học hữu quan chú ý tìm hiểu.
Nâng cao dân trí, xây dựng nhà nước pháp quyền tiến tới một xã hội dân chủ thực sự là cả một quá trình dài nhưng không thể không làm ngay, là giải pháp đối với không chỉ các hiện tượng bói toán hay lên đồng nói trên, mà còn là chìa khoá để giải quyết nhiều vấn nạn nhức nhối khác trong xã hội Việt Nam hiện nay.

Và để làm được điều đó thì trước hết, các nhà quản lí lãnh đạo phải từ bỏ thói tự mê, thói "mê tín" của chính mình. Muốn vậy, bộ máy công quyền phải tạo ra một chế tài để tăng cường hơn nữa sự phản biện cũng như sự giám sát của người dân, để những người cầm quyền không còn "được chiều như chiều vong" nữa.

Các nhà quản lí xã hội cũng phải tự nâng cao "quan trí" để đủ sáng suốt trong việc ban hành luật lệ, quy định, tránh tình trạng đưa ra các quyết sách theo lối "lên đồng."

[Bin571]

Nghị định 75/2010/NĐ-CP: Cấm đốt đồ mã chứ không cấm vàng mã
Thứ Bảy, 25/09/2010 --- cập nhật 10:23 GMT+7


Theo cách hiểu của nhiều người dân, các quy định trong Nghị định 75 cấm toàn bộ các hành vi đốt vàng mã tại nơi công cộng.

Đốt hình nhân, nhà, xe… mới bị phạt

Tuy nhiên, trao đổi với chúng tôi, ông Vũ Xuân Thành, Chánh Thanh tra Bộ VH,TT & DL cho biết, Nghị định 75 vừa ban hành chỉ cấm đốt "đồ mã" chứ không cấm đốt "vàng mã" theo cách hiểu của nhiều người dân hiện nay.

Theo ông Thành, “đồ mã” được hiểu là những đồ vật thật được mô phỏng bằng giấy như nhà, xe, voi, ngựa... nhằm đốt cho người đã chết. Theo đó, những hành vi đốt đồ mã tại các nơi công cộng, lễ hội, di tích lịch sử - văn hoá sẽ bị xử phạt theo quy định của Nghị định 75 là từ 500.000 đến 1 triệu đồng. Với mức phạt này, Chủ tịch UBND các cấp và hệ thống thanh tra chuyên ngành có thể ký quyết định xử phạt.

Ông Vũ Xuân Thành cho biết, với hành vi đốt đồ mã của các cá nhân tại vỉa hè hay khoảng đất chung cũng có thể coi là đốt đồ mã tại nơi công cộng, còn những hành vi đốt đồ mã tại gia đình, bên cạnh mồ mả... thì Nghị định này chưa đề cập tới.

Ông Thành cho rằng, việc xử phạt sẽ tuỳ từng trường hợp, mức độ. Ví dụ như việc đốt đồ mã của các gia đình tại vỉa hè, khoảng không chung nhưng lại được đốt trong các thùng đốt mã sạch sẽ thì cũng sẽ được xem xét. Như vậy, có thể hiểu, với hành vi đốt vàng mã tại các chùa, đền... sẽ không bị xử phạt.

Theo ông Thành, quy định cấm này chủ yếu tập trung vào việc xử lý đốt đồ mã tại các lễ hội, đặc biệt là những lễ hội có lượng đốt đồ mã lớn, gây lãng phí. Việc xử phạt sẽ được áp dụng với cá nhân đốt đồ mã chứ không xử lý phạt với chùa, đền... hoặc đơn vị quản lý nơi xảy ra sự việc.

Nghị định 75 có hiệu lực từ ngày 1/9, tuy nhiên đến thời điểm này, Bộ VH, TT & DL chưa được các địa phương báo cáo về số vụ việc đốt đồ mã đã bị xử phạt.


Việc đốt vàng mã tại các chùa sẽ không bị xử phạt.


Các chùa ủng hộ

Thượng toạ Thích Thanh Nhiễu - Phó Chủ tịch Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho rằng, nên cấm hoàn toàn việc đốt đồ mã, vàng mã tại nơi công cộng. Việc đốt vàng mã tại các chùa gây lãng phí và ảnh hưởng rất lớn đến môi trường. Những người phải trực tiếp chịu đựng mùi khói, sự ngột ngạt của việc đốt vàng mã chính là các sư, sãi... ở chùa.

Theo Thượng toạ Thích Thanh Nhiễu, mang vàng mã đến đốt tại các chùa chủ yếu là giới trẻ. Những phật tử thường xuyên đến chùa nghe giảng pháp thì ít có hành vi đốt mã.

Thượng toạ cho rằng, cách tri ân tốt nhất với những người đã khuất và với cuộc đời chính là việc đối xử tốt với những người xung quanh mình khi họ còn đang sống.
Theo Thượng toạ Thích Thanh Nhiễu, muốn chấm dứt được việc việc đốt đồ mã, vàng mã một cách triệt để thì các cơ quan chức năng cần cấm hẳn từ khâu "đầu" là hoạt động sản xuất chứ không nên cấm kiểu "đằng đuôi" là người đốt như hiện nay. Thượng toạ cho rằng, nếu cấm sản xuất, cấm bán mặt hàng này thì những người có nhu cầu mua để đốt cũng không thể mua được.

Còn Hoà thượng Quảng Ân, chùa Lý Triều Quốc Sư cho biết, trước khi có Nghị định 75, nhà chùa đã không cho đốt đồ mã tại chùa. Những người đi lễ tại chùa có thể đốt những xấp tiền vàng mã nhỏ chứ tuyệt đối không được mang ngựa, xe... tới đốt.

Hoà thượng Quảng Ân đồng tình với quy định cấm đốt đồ mã nhưng cho rằng không nên cấm hoàn toàn với việc đốt vàng mã bởi đây là một thói quen ăn sâu vào tiềm thức của người dân từ lâu đời. Việc cấm đốt chỉ nên ở mức độ nào đó chứ không nên cấm hoàn toàn.

Theo Giadinh.net.vn