Phải chăng 100 năm vật đổi sao dời?
15/08/2008 10:05 (GMT + 7)
Xin đừng tiếp tục bắn vào lịch sử, dù vô tình. Mọi người Việt có thể còn nhiều điều khác nhau nhưng đều có điểm chung đó là chung một cội nguồn, chung giá trị của dân tộc. Dân tộc là vĩnh cửu.

Thượng tuần tháng 6.2008, Bộ Thông tin –
Truyền thông phát hành bộ tem kỷ niệm

100 năm, vật đổi sao dời?

Chúng ta đều biết: vào những năm đầu thế kỷ 20, Phan Chu Trinh, Trần Quý Cáp và Huỳnh Thúc Kháng đã hình thành nhóm tư tưởng và hành động nổi tiếng, được gọi là phong trào Duy Tân. Người đương thời gọi các ông là “Bộ ba Quảng Nam”.

Đầu năm 1908, do ảnh hưởng của phong trào Duy Tân, nhân dân nhiều tỉnh nổi dậy đòi giảm sưu hạ thuế. Để cách ly Trần Quý cáp với các đồng chí của mình, thực dân Pháp và triều đình nhà Nguyễn đã điều ông từ Quảng Nam về làm giáo thọ tại Khánh Hòa (ông đỗ tiến sĩ năm 1904), sau đó lấy cớ Trần Quý Cáp có liên quan đến cuộc biểu tình hàng tháng trời của đồng bào ở quê nhà, kẻ thù đã bắt giam và đưa ông ra pháp trường chém ngang lưng ngày 15-6- 1908!

Phong trào Duy Tân gãy một trụ cột.

Cái chết của ông đã làm chấn động lòng người trong cả nước thời bấy giờ. Phan Chu Trinh viết: “Lời nguyền trời đất còn ghi tạc/ Giọt máu non song đã chảy tràn”. Trong tù Quảng Nam, Hùynh Thúc Kháng khóc bạn bằng bài thơ:

Gươm sách xăm xăm tách dặm miền
Làm quan vì mẹ, há vì tiền
Quyết đem học mới thay nô kiếp
Ai biết quyền dân nảy họa nguyên

Bồng đảo gió chưa tan giấc mộng
Nhatrang cỏ đã khóc hồn thiêng
Chia tay chén rượu còn đang nóng
Đà Nẳng đua nhau lúc xuống thuyền

Còn Phan Bội Châu thì nấc nghẹn, thảng thốt :

Non nước trời Nam nhìn bóng xế
Đau lòng bảy chữ hóa nghìn thu ( 1)

Hạ tuần tháng 3- 2006, Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, Viện Khoa học xã hội Việt Nam, UBND TP.HCM, UBND tỉnh Quảng Nam, UBND TP Đà Nẵng đồng tổ chức nhiều họat động kỷ niệm 80 năm ngày mất của nhà cách mạng Phan Chu Trinh ( 24.3.1926 – 24.3.2006)! (Cụ Phan mất tại Sài Gòn).

Tiếp đến, tháng 4- 2007, nhiều họat động tưởng nhớ 60 năm ngày mất của chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng (21-4-1947 - 21-4-2007) đã được tổ chức tại Quảng Nam, Quảng Ngãi và Hà Nội (cụ Huỳnh mất tại Quảng Ngãi).

Thượng tuần háng 6.2008, ngoài việc Bộ Thông tin – Truyền thông phát hành bộ tem kỷ niệm, thì không thấy có một họat động nào ở Quảng Nam, Khánh Hòa, hay của một tổ chức nào của Trung ương để kỷ niệm 100 năm ngày mất của Trần Quý Cáp!

Phải chăng 100 năm, vật đổi sao dời? Có chắc không ai bị lãng quên, không điều gì bị lãng quên?

Tôi hoàn toàn không nghĩ các cơ quan liên quan có thái độ gì, nhưng tôi cho rằng đây là thiếu sót rất lớn, cần phải công khai, và dù chậm cũng phải tổ chức kỷ niệm trong năm 2008 này để hậu thế tưởng nhớ và tạ lỗi với anh linh cụ Trần Quý Cáp, xin cụ tha thứ và nhất định không được lặp lại!

Chuyện của ngành văn hóa quốc gia?

Sinh thời, khi đề cập đến chiến thắng Điện Biên Phủ, Tổng Bí thư Lê Duẩn có nói: “Điện Biên Phủ là một Bạch Đằng, một Chi Lăng, một Đống Đa của thế kỷ 20”. Câu này nói lên tầm cỡ của Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa trong lịch sử dân tộc. Nhớ lại, Nhà nước đã từng tổ chức trọng thể 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (1954 – 2004), 30 năm chiến thắng 30.4, thống nhất đất nước (1975 – 2005) và 40 năm Tổng Tiến công nổi dậy Mậu Thân (1968 – 2008).

Nhìn lại trong năm 2008 này, những gì đã diễn ra vào dịp kỷ niệm 720 năm chiến thắng Bạch Đằng Giang (1288 – 2008) và 580 năm chiến thắng Chi Lăng (1428 – 2008), tức năm tròn – năm chẵn, cho thấy hình như những niềm tự hào to lớn này bây giờ không phải là chuyện của ngành văn hóa quốc gia?


Đền thờ Trần Quý Cáp tại Diên Khánh, Khánh Hòa. Ảnh: wiki



***

Trang thông tin điện tử Hà Tĩnh đưa tin: “Từ 18 - 19/9/2007, đồng chí Nguyễn Thị Doan – Phó Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam đã về thăm và làm việc tại Hà Tĩnh. Cùng đi có đại diện Văn phòng Chủ tịch nước, Trung ương Hội LHPN Việt Nam… Phó Chủ tịch nước đã đến đặt vòng hoa, thắp hương tưởng niệm tại khu mộ cố Tổng Bí thư Trần Phú và khu lưu niệm nhà thờ cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập; khu di tích TNXP và mộ 10 cô gái tại Ngã ba Đồng Lộc ”. (2)

Nếu chuyến đi thăm Hà Tĩnh này, bà Phó chủ tịch nước bớt chút thời giờ viếng mộ đại thi hào Nguyễn Du, danh nhân văn hóa thế giới, thăm khu tưởng niệm nhà đại ái quốc Phan Đình Phùng, thì chắc chắn dân sẽ yêu mến bà hơn!

Phải chăng, những người bố trí lịch thăm viếng cho Phó Chủ tịch nước không nhớ Nguyễn Du, Phan Đình Phùng là nhân vật lớn của dân tộc và là niềm tự hào không chỉ của người Hà Tĩnh?

Trả lời phỏng vấn trên VietNamnet ngày 8.8.2008 trong bài “Đưa VN đến với thế giới bằng những con đường”, nhà sử học Dương Trung Quốc đã kể việc Đoàn Thủ tướng Phan Văn Khải đã đến viếng tượng Nguyễn Trãi tại Quebec – Canada.

Ông nói rất chí lý: “Tôi cho là đến đó mà không đến thăm viếng sẽ là lỗi rất lớn, để lại ảnh hưởng xấu trong cộng đồng người Việt, kể cả đối với người sở tại. Vì người của mình mà mình không đến viếng thì viếng ai nữa, mặc dầu tượng Nguyễn Trãi được tạc rất nhỏ. Người khen đẹp, người khen chưa đẹp nhưng nó rất linh thiêng”.

***

Đầu tháng 4/2008, các báo có bài viết về kỷ niệm trọng thể 28 năm ngày mất của Chủ tịch Tôn Đức Thắng (30/3/1980 – 30/3/2008). Tôi có hỏi một số bạn làm báo: sao dịp 24.3.2008, tức 82 năm ngày mất Cụ Phan Chu Trinh, không thấy báo nào đưa tin (sáng 24.3.2008, tôi có đến thắp nhang tại mộ cụ Phan và biết rằng tại đây có tổ chức kỷ niệm). Được trả lời : “Tại ban tổ chức không báo ”.

Tôi nghĩ, cách làm như vậy là bị động, từ bị động dẫn đến sơ suất, bất nhất trong thông tin. Lẽ ra, ngay từ cuối năm trước, tùy theo tôn chỉ mục đích của mình, báo cần có kế họach trước về các sự kiện, các nhân vật cần thông tin kỷ niệm để chủ động bài vở.

Được như vậy, báo chí sẽ góp sức làm mọi người nhớ lại và biết ơn Trần Quý Cáp nhân 100 năm ngày mất của ông, mọi người sẽ được ôn lại khí thế hào hùng của Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa..

Từ chuyện sơ suất rất đáng trách về việc “quên” kỷ niệm 100 năm ngày mất của cụ Trần Quý Cáp, việc cấp quốc gia chưa coi trọng giáo dục truyền thống thông qua dịp kỷ niệm các chiến thắng oai hùng của dân tộc: Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa cùng nhiều giá trị chung của dân tộc chưa được trân trọng đúng mức…

Thiết nghĩ đến lúc Bộ Văn Hóa – Thể Thao và Du Lịch cần xem lại, hàng năm, sự kiện nào, nhân vật nào được tổ chức kỷ niệm ở cấp quốc gia, phần nào là trách nhiệm của địa phương trên nền tảng công bằng với lịch sử.

***

Quan điểm của người viết bài này thì cho rằng, một khi “ Điện Biên Phủ là một Bạch Đằng, một Chi Lăng, một Đống Đa của thế kỷ 20” thì kỷ niệm 220 năm chiến thắng Đống Đa vào mồng 5 tháng giêng sang năm (Kỷ Sửu - 2009) không chỉ là việc của Huyện Tây Sơn, của tỉnh Bình Định và UBND Quận Đống Đa như lâu nay, mà đó phải là trách nhiệm của ngành văn hóa quốc gia.

Xin đừng tiếp tục bắn vào lịch sử, dù vô tình. Mọi người Việt có thể còn nhiều điều khác nhau nhưng đều có điểm chung đó là chung một cội nguồn, chung giá trị của dân tộc. Dân tộc là vĩnh cửu.

Xin hãy phát huy các giá trị đó, kết hợp hài hòa giữa dân tộc và cách mạng, góp phần đại đoàn kết toàn dân. Cách mà chúng ta đối xử với tiền nhân, đặc biệt là các bậc anh hùng, danh nhân của đất nước hôm nay chắc chắn sẽ là tấm gương để thế hệ sau coi đó mà xử sự với chúng ta.

Nguyễn Thiện (Giám đốc Công ty Truyền thông Tiêu Điểm (TPHCM), Tác giả chương trình “Dân ta biết sử ta ”)
(1) Tháng 4/1908, ông tiếp được thư nhà có kể vụ chống thuế sôi động ở Quảng Nam. Vui mừng, ông lấy bút phê ngay vào sau thư 7 chữ “Ngô dân thử cử, khoái, khoái, khoái”, nghĩa là “ Dân ta làm thế, sướng, sướng, sướng”. Bố chánh Khánh Hòa lúc đó đang ngồi nói chuyện với ông đã đánh cắp bức thư và nộp cho Pháp.

(2) Nguồn : http://www.hatinh.gov.vn/Home/index....=show&nid=1304